Om met de vraag uit de titel hierboven te beginnen: er nog veel onzeker over het antwoord daarop. Wel weten we dat de overgang van een interglaciaal naar een ijstijd heel traag verloopt. Er is dus geen enkele reden om aan te nemen dat de aarde zonder onze uitstoot van broeikasgassen binnen enkele decennia, of zelfs enkele eeuwen, plotseling in een ijstijd zou belanden. Misschien wel over duizenden jaren. Volgens de auteurs van een artikel in Science hebben zij daar nieuwe aanwijzingen voor gevonden. Al zou het wat mij betreft nog wat voorzichtiger geformuleerd mogen worden. Ze vonden aanwijzingen dat de aarde in de loop van het Holocene hele kleine stapjes begon te zetten, die mogelijkerwijs uiteindelijk tot een nieuwe ijstijd hadden kunnen leiden. Heel verrassend is dat niet, omdat het in grote lijnen overeenstemt met wat je zou verwachten op basis van de Milanković-cycli. Maar het staat allerminst vast dat die stapjes in een verre toekomst waren uitgelopen op een volgende ijstijd, als de concentratie broeikasgassen in de atmosfeer niet sterk was toegenomen door onze uitstoot,
Neoglaciatie
Neoglaciatie is een begrip dat je al lange tijd zo nu en dan tegen kunt komen in de paleoklimtologische wetenschappelijke literatuur, maar dat daarbuiten zelden of nooit wordt gebruikt. Misschien is dat maar goed ook, omdat het makkelijk tot misverstanden zou kunnen leiden. Het betekent bijvoorbeeld niet dat de aarde ergens in de loop van het Holoceen serieus aanstalten maakte om in een ijstijd terecht te komen. Wat er wel gebeurde is dat veel gletsjers, vooral op het noordelijk halfrond, na het bereiken van hun minimale omvang ergens in het midden van het Holoceen, weer langzaam aan het groeien waren. Veel te weinig om door een toename van de albedo wereldwijde afkoeling van betekenis te veroorzaken. Maar wel genoeg om er aanwijzingen voor te vinden met moderne onderzoeksmethodes. Bovendien kunnen ze op regionaal niveau wel van invloed zijn geweest op de klimatologische omstandigheden. Maar de waarschuwing van Thomas M. Cronin in zijn standaardwerk over paleoklimatologie uit 2010 geldt nog steeds: “Thus, the term Neoglacial should be used cautiously to characterize the first-order Holocene trend toward glacial advances up until the 20th century”
Lees verder
