Het klimaatrapport van The Lancet

Sinds 2015 brengt het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet jaarlijks een klimaatrapport uit. Het eerste rapport werd geschreven onder leiding van een door The Lancet in het leven geroepen Commision on Health and Climate Change. Naar aanleiding van dit rapport werd vervolgens een uitgebreidere organisatie opgezet: Lancet Countdown. Die organisatie heeft tot doel om de ontwikkelingen rond klimaat, gezondheid en gezondheidszorg te volgen, om zo beleidsmakers te betrekken en mensen die in de gezondheidszorg werken te ondersteunen. Eind oktober verscheen de nieuwste editie van dit jaarlijkse rapport.

Wat ik tien jaar geleden schreef geldt ook nu nog: het rapport is veel te uitgebreid om even in een blogje samen te vatten. De visuele samenvatting op de site van Lancet Countdown en de infographic bij het rapport geven een goed overzicht van de conclusies, waar ik weinig aan toe te voegen heb.

Maar de in mijn ogen allerbelangrijkste conclusie van het rapport haal ik wel even aan. De 128 auteurs later er geen enkele twijfel over bestaan: het klimaatbeleid schiet op wereldschaal op alle vlakken tekort, zowel wat betreft het afbouwen van de uitstoot van broeikasgassen (mitigatie) als de maatregelen om de schade te beperken (adaptatie). Klimaatverandering kost en bedreigt niet alleen mensenlevens, vooral maar niet uitsluitend van de armsten. Door het achterblijven van noodzakelijke aanpassing staan er zelfs veel meer levens op het spel dan nodig zou zijn bij de opwarming die al plaats heeft gevonden, of die inmiddels onvermijdelijk is.

Bij het lezen van het rapport viel me nog iets op. De medische wetenschappers nemen geen blad voor hun mond. Ze zijn niet bang om politiek geladen uitspraken te doen. Tien jaar geleden constateerde ik dat ook al. Dat het rapport niet is geschreven in opdracht van een of andere overheidsorganisatie speelt mogelijk een rol. Overheden zullen zich, in elk geval in redelijk functionerende democratieën, weliswaar niet met de wetenschappelijke inhoud van zulke rapporten bemoeien, maar mogelijk soms wel vragen om scherpe kantjes in de toon af te zwakken. Als auteurs van rapporten dat al niet op eigen initiatief doen, al dan niet bewust. Het is immers een kwestie van beleefdheid om je opdrachtgever niet nodeloos voor het hoofd te stoten.

Maar het zou ook wel eens te maken kunnen hebben met de cultuur in de medische wereld. Waar veel wetenschappelijke disciplines hun best doen om zo waardevrij mogelijk te functioneren, is de medische wetenschap juist waardegedreven, zonder daar moeilijk over te doen. En ook de wereld doet daar niet moeilijk over. Die verwacht dat juist: we willen dat medisch onderzoek is gericht op het voorkomen en genezen van ziektes. Natuurlijk is de werkelijkheid niet zo simpel, maar dat dit invloed heeft op de cultuur in de medische wetenschap lijkt me best logisch. Waar klimaatwetenschappers wordt ingeprent dat ze rapporten moeten schijven die “policy relevant, not policy prescriptive” moeten zijn, hebben medici juist geleerd om hard aan de bel te trekken als ze bedreigingen voor onze gezondheid zien. We verwachten ook dat ze dat doen.

Natuurlijk hebben klimaatwetenschappers ondertussen ook wel geleerd om niet overdreven terughoudend te zijn, als ze wijzen op de enorme problemen die het gevolg zijn van de opwarming van het klimaat. Het bestaan van actiegroepen van wetenschappers zoals Science Rebellion laat dat zien. De toon van hun waarschuwingen is ook wel veranderd in de loop van de tijd, zeker als ze op persoonlijke titel spreken. Toch heb ik het idee dat het verschil in cultuur met hun medische collega’s nog steeds zichtbaar is in officiële publicaties, zoals artikelen en rapporten.