In een bijzondere rechtszaak in de VS worden vijf grote fossiele bedrijven, waaronder ExxonMobil en Shell, aangeklaagd vanwege hun manipulaties en misleidingen over klimaatverandering. Bijzonder, omdat het niet een organisatie zoals Milieudefensie is die de aanklacht doet, maar de Amerikaanse staat Californië.
De openbaar aanklager stelt dat het publiek en de politiek bewust is misleid door de oliebedrijven. Dat is zonder meer waar, want onder meer Shell en Exxon weten al sinds de jaren ‘70 dat hun activiteiten significant bijdragen aan de opwarming van de aarde, én het is bekend dat ze daarna vol hebben ingezet op het verdedigen van hun bedrijfsvoering en het verspreiden van desinformatie over klimaatverandering. Een recente studie liet zien dat Exxon’s eigen klimaatprojecties van eind jaren zeventig zelfs net zo accuraat waren als de projecties vanuit de wetenschap en overheden waar ze zelf twijfel over zaaiden!
Een dolk in de rug van een oude vriend?
Over deze rechtszaak kunnen we een blog op zich schrijven. Maar er is nog een andere interessante ontwikkeling. The Wall Street Journal (WSJ) publiceerde onlangs een lang onderzoeksartikel, op basis van niet eerder vrijgekomen documenten, over hoe ExxonMobil in elk geval vanaf de jaren ’70 tot 2015 actief probeerde de klimaatwetenschap te ondermijnen.
Nu is daar eerder al het nodige over gepubliceerd en niet alle ‘onthullingen’ van WSJ zijn echt nieuw. Het meest opmerkelijke is dat nota bene de Wall Street Journal deze onthullingen publiceert. WSJ, eigendom van het News Corp imperium van de familie van “klimaatschurk” Rupert Murdoch, was namelijk decennialang een bondgenoot van de fossiele belangen bij het verspreiden van hun desinformatie en misinformatie.
De verschillende pogingen van ExxonMobil om het IPCC te beïnvloeden
Het gros van de nieuwe onthullingen gaat over het beleid van ExxonMobil in de afgelopen twintig jaar. In de periode van CEO Rex Tillerson (2006 – 2016) leek Exxon namelijk een draai te maken; zo werden de doelen uit het Parijs Akkoord door Exxon onderschreven. Maar niets bleek minder waar, want ondertussen werden op de achtergrond nog steeds meerdere pogingen gedaan om twijfel over de wetenschap achter klimaatverandering aan te wakkeren, onder meer via het IPCC. Omdat niet iedereen op de hoogte zal zijn van ook eerdere gepubliceerde pogingen van ExxonMobil om het IPCC en de klimaatwetenschap in het algemeen te ondermijnen, volgt hieronder een beknopt chronologisch overzicht.
Een paar maanden na de getuigenis van NASA-wetenschapper James Hansen voor de Senaat van de VS in 1988 over de gevaarlijke gevolgen van klimaatverandering, stuurde Exxon’s hoofd onderzoek Frank Sprow een memo naar collega’s:
“If a worldwide consensus emerges that action is needed to mitigate against Greenhouse gas effects, substantial negative impacts on Exxon could occur. […] Any additional R&D efforts within Corporate Research on Greenhouse should have two primary purposes: 1. Protect the value of our resources (oil, gas, coal). 2. Preserve Exxon’s business options.”
Sprow’s memo werd door Exxon als beleidsstrategie overgenomen.
In de jaren daarna werden medewerkers van Exxon de opdracht gegeven om kennis te verzamelen over het IPCC, zelf (als auteurs) bij het IPCC betrokken te raken, én het proces en de rapporten van het IPCC in diskrediet te brengen, zo schrijft ook Heated. Er is zelfs een (succesvolle!) campagne geweest om een IPCC-voorzitter weg te werken! De structuur van het IPCC is zodanig transparant opgezet dat ook waarnemers aanwezig mogen zijn, en dat overheden (met allerlei verschillende belangen) zeggenschap hebben over onder meer de samenvatting voor beleidsmakers. Die transparantie is belangrijk voor het vertrouwen in het IPCC-proces, maar maakt het proces ironisch genoeg ook vatbaar voor een zekere beïnvloeding. Die invloed blijft weliswaar beperkt tot woordkeus of accenten, maar het afzwakken van de toon van de samenvattingen voor beleidsmakers werd blijkbaar belangrijk genoeg gevonden voor de fossiele industrie.
Beïnvloeding vanaf het eerste Assessment Report
Brian Flannery was ExxonMobil’s top klimaatlobbyist en wetenschappelijk adviseur, en probeerde in 1990 – tevergeefs – om aanbevelingen over emissiereducties in IPCC Assessment Report 1 af te zwakken. Daarna was hij van 1998 tot 2004 een van de hoofdauteurs van IPCC WG3, de werkgroep over mitigatie.
Tussen 1994 en 1995 werd er door de “Global Climate Coalition” (GCC), een mede door ExxonMobil opgerichte lobbygroep van de fossiele industrie met campagnes tegen klimaatbeleid en klimaatwetenschap, 100,000 US dollar (!) opzij gezet om het IPCC in de gaten te houden. De GCC probeerde de VN Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) eigenlijk vanaf dag één op elk moment te ondermijnen, om zo de reductie van broeikasgasuitstoot uit te stellen, zo blijkt uit recent onderzoek.
In 1996 valt de GCC openlijk het IPCC aan, en wordt het IPCC, daags na het uitkomen van het tweede Assessment Report, in een brief naar de media beschuldigd van “geïnstitutionaliseerde wetenschappelijke zuivering”. In de brief wordt de wetenschappelijke integriteit van het IPCC ernstig in twijfel getrokken; een procedureel punt waarmee de IPCC-vergadering akkoord was gegaan werd verdraaid tot een grove schending van de regels. De poging is redelijk succesvol, want de smadelijke boodschap wordt onder meer door de Washington Times en de Wall Street Journal gewoon in de krant gezet. De aanval betreft overigens veelal persoonlijke aantijgingen (waarover hier meer). Waar de WSJ de rode loper uitrolt voor alle beschuldigingen, zijn ze niet zo gretig om reacties daarop volledig te publiceren.
In de voorbereidingen op IPCC Assessment Report 3 in 2001, schrijft Exxon lobbyist Randy Randol een memo naar de net-geïnstalleerde regering Bush waar de suggestie wordt gedaan om met een paar “agressieve” agendapunten van de regering Clinton/Gore te breken. Er wordt geadviseerd om drie klimaatwetenschappers uit het VS-team dat aan het IPCC meewerkt te zetten. Daarvoor in de plaats worden twee klimaatontkenners (Richard Lindzen en John Christy) voorgesteld. Eén van de klimaatwetenschappers is Robert Watson, die sinds 1996 de voorzitter van het IPCC is. In 2002 besluit de Bush regering om de hernominatie van Watson als voorzitter van het IPCC niet te steunen.
In 2012, terwijl het werk aan IPCC Assessment Report 5 al in verregaande ontwikkeling was, klaagt ExxonMobil CEO Rex Tillerson bij zijn onderzoekers over de media-aandacht voor het IPCC. Hij stelt dat het ‘worstcasescenario’ niet geloofwaardig is, en verklaart aan Exxon onderzoeker Haroon Kheshgi dat hij graag met het IPCC wil “samenwerken”, met als doel het instituut te “beïnvloeden en informatie te verzamelen.”
In 2015 verklaart Exxon verrassend dat het de afspraken in het Parijs akkoord onderschrijft. Verrassend, omdat TIllerson – dan nog CEO – zelf sceptisch is over de doelen, en hardop afvraagt of “2,5 graden misschien niet goed genoeg is”. Exxon-klimaatwetenschapper Kheshgi wordt gemaild met de vraag of hij niet wat meer aandacht kan besteden aan alle onzekerheden over klimaatverandering. De opdracht van de vraag komt rechtstreeks van Tillerson.
In juni 2017, als Rex Tillerson de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken is, kondigt president Donald Trump aan dat de VS uit het Parijsakkoord stapt.
Tot slot
Dat de grootste oliebedrijven, waaronder Shell en Exxon, al decennialang van klimaatverandering afwisten, en er vervolgens over logen, is niet zozeer nieuws. Wat nu nog eens wordt bevestigd, is de schaal waarop die misleiding plaats heeft gevonden. Het is niet alleen stuitend, maar ronduit boosmakend dat Exxon op zoveel verschillende manier het zorgvuldig wetenschappelijke proces van het IPCC heeft geprobeerd te beïnvloeden. Met wisselend succes, maar dat maakt eigenlijk niet uit, want elk succes is een overwinning voor de fossiele industrie geweest, en een tegenslag voor de mensheid. Ook de opdrachten vanuit de Exxon bewindspersonen naar haar eigen wetenschappers zijn bijzonder, want veel van de Exxon-klimaatwetenschappers (waaronder Kheshgi) blijken waardevolle en wetenschappelijk integere bijdrages aan het IPCC te hebben geleverd. De misinformatie campagnes kwamen vanuit de top, maar bleken dus ook intern gericht.
De misleiding is overigens niet gestopt, maar heeft zich vooral verplaatst naar andere terreinen, onder andere via greenwashing. Mark van Baal van Follow This stelt het in het NOS-artikel treffend: “Ze misleiden ons nog steeds door te zeggen dat ze onderdeel zijn van de oplossing, terwijl ze massaal blijven investeren in nog meer olie en gas.” Of News Corp de stap zal zetten om ook die misleiding bloot te leggen zullen we af moeten wachten. De vertegenwoordigers van de fossiele industrie vinden de rechtszaak die nu tegen ze wordt aangespannen overigens maar onzin, en “verspilling van belastinggeld”.
Onzin. Een woord met weinig betekenis, uitgesproken door een industrie die zelf maar al te goed weet wat liegen en bedriegen is.
Klimaatverandering 
Voor wie ook voormalige Exxon-wetenschappers zelf hierover wil horen is deze 3-delige PBS-reportage aan te bevelen, over de Power of Big Oil: https://www.pbs.org/wgbh/frontline/documentary/the-power-of-big-oil/
LikeLike
Laat ik eens een tikkeltje advocaat van de duivel spelen. Wat er gebeurt is: de mensheid klaagt in wezen zichzelf aan. Burgers klagen overheden aan, overheden klagen bedrijven aan. Wie zijn hier de criminelen? Oké, in ieder geval de fossiele bedrijven die ons misleid hebben. Maar nu we dat weten, waarom kijken we dan nu een koe in de kont in plaats van onze fossiele verslaving eens radicaal aan te pakken in plaats van te blijven pappen en nathouden? Eigenlijk zou je behalve bedrijven en overheden inmiddels ook de consument voor de rechter moeten slepen. Maar ja, de rechter kan deze verslaafde moeilijk naar het Trimbos sturen. Een pakje sigaretten moet naar 40 euro, een liter benzine naar 100, vakantievluchten moet omgeleid worden naar een enkeltje Siberië. Dat zal ze leren ….
LikeLike
Jaap,
Dan zou ik toch eerder de kiezer voor de rechter slepen dan de consument. Dat lijkt misschien niet zoveel uit te maken, maar sommige generaties kiezers dragen dan wel een grotere verantwoordelijkheid dan anderen. Helaas kom ik er zelf dan ook niet zo goed vanaf.
Als advocaat van de duivel heb mezelf dan dus behoorlijk te pakken. Als advocaat van mezelf zou ik daar dan tegenover kunnen stellen dat we meestal de dealer een zwaardere verantwoordelijkheid toekennen dan de verslaafde. Zeker als die dealer probeert (potentiële) verslaafden te misleiden over de gevolgen van zijn handel.
LikeLike
Inderdaad Hans,
de kiezer, de consument, de burger, generatie boomer, generatie x,y,z., de dealer, de verslaafde, ik, jij, wij, … wie heeft er hier geen in olie gedrenkte vuile handen.
Dit complexe multimegaprobleem vereist collectieve actie, samenwerking en coördinatie tussen vele spelers: overheden, het maatschappelijk veld, het (fossiele)bedrijfsleven, de internationale gemeenschap PLUS particulieren, burgers, consumenten, dan wel kiezers. Klimaatverandering is niet zomaar een collectief falen, maar vermoedelijk het grootste collectieve falen dat de wereld ooit heeft gezien. En het lijkt erop dat (uit onmacht?) nu alle partijen naar elkaar wijzen en elkaar voor de rechter slepen. Er lopen internationaal gezien al meer dan 2300 juridische zaken, zo heb ik begrepen. Ik wil niet suggereren dat dat verkeerd is, ik wil alleen iets signaleren:
een tegenstrijdigheid lijkt mij hier namelijk het constateren waard. Want alles en iedereen gaat zich indekken, en tegenover elkaar komen te staan. Terwijl nu juist samenwerking meer dan vereist is.
LikeLike
Jaap,
Ik ben het me je eens dat we niks opschieten met naar elkaar wijzen. Maar aan de andere kant is het wel belangrijk om ieder op diens verantwoordelijkheid aan te spreken. Want het is wel duidelijk dat niet iedereen evenveel bereid is om zelf die verantwoordelijkheid te nemen.
Misschien worden sommige acties inderdaad ondernomen uit onmacht. Maar die onmacht is best te begrijpen. We hebben het immers over een probleem dat al een jaar of 40 op de agenda van de wereldpolitiek staat. Oudere generaties hebben het behoorlijk af laten weten bij het aanpakken van dat probleem. Als anderen, en vooral jongeren, het nu op een andere manier proberen kan ik ze dat niet verwijten.
LikeLike
Rechtszaken aanspannen is, ongeacht de drijfveer in deze context, om een verandering teweeg te brengen. De aangeklaagde wordt verzocht/aangespoord om zijn gedrag in lijn te brengen met de heersende globale consensus. Dus het lijkt mij de meest aangeraden weg om diegene die de grootste invloed hebben (als producent) hierop te wijzen.
Historische schuld is een ander verhaal en voer voor later wanneer de gewenste koerswijziging is uitgestippeld, uitgezet en aangevangen.
Nieuw systeemdenken is aan de orde en de vaandeldragers van het oude systeem moeten ter verantwoording gebracht worden om hun impact in de nieuwe richting om te buigen.
Burgers, kiezers, consumenten zullen volgen, meewerken, tegenwerken, creëren, ontwikkelen en leven in een nieuwe duurzame wereld….
LikeLike
“Historische schuld is … voer voor later … “. Niet alleen later, want het speelt juist nu in de voorbereidingen naar COP28. De VS is daar heel uitgesproken in: het sluit op voorhand elke discussie over historische schuld en eventuele aansprakelijkheid uit. De andere historische uitstoters: hun taal is ietsjes omfloerster, maar in feite komt het op hetzelfde neer als wat de VS expliciet uitspreekt.
LikeLike
Eens met Jaap. De gewenste koerswijziging is volgens mij al uitgestippeld in het Parijsakkoord in 2015, dat bijna alle VN landen hebben geratificeerd.
In termen van hoeveel we nog kunnen/mogen uitstoten om die doelen te halen, hebben alle landen daarin een afgesproken verantwoordelijkheid en telt in feite alleen nog maar de uitstoot die gaat komen. Dan zou je kunnen zeggen dat een United Arab Emirates, die nu nog nieuwe fossiele projecten uitrolt en (nu) een hogere jaarlijkse uitstoot heeft dan Nederland, een grotere verantwoordelijkheid voor emissiereductie heeft dan Nederland.
Maar vanuit een rechtvaardigheidsperspectief gaat dat niet helemaal op. Nederland heeft historisch gezien opgeteld meer dan 2x zoveel CO2 uitgestoten dan de UAE. Dat rechtvaardigheidsperspectief zit ook (een beetje) in de doelen van het Parijsakkoord verweven.
Daarnaast is het precies die historische verantwoordelijk die juist wel belangrijk is voor het betalen voor huidige klimaatschade. Gevolgen van klimaatverandering die we nu al zien, komen van emissies van voorheen. In dat opzicht draagt Nederland dus 2x zoveel ‘schuld’ dan UAE.
Er is dus een verschil in verantwoordelijkheid voor emissiereductie (beperken van opwarming; uitstoot in de toekomst) en verantwoordelijkheid voor het betalen voor klimaatschade (uitstoot in het verleden).
LikeLike
Historische schuld is zeker een belangrijk element om de klimaatschade in het VERLEDEN te kwantificeren en het wordt zoals jullie vermelden al in rekening gebracht.
Waar de NU de aandacht (volgens mij) gelegd zou moeten worden is de acties/beslissingen die in het heden worden/zijn genomen te evalueren en indien nodig te sanctioneren door de inspanningen/middelen te eisen die nodig zijn om deze om te buigen naar gewenste investeringen/handelingen.
Ook op stapel staande TOEKOMSTIGE strategieën die ons verder van de doelstellingen brengen ipv dichterbij zullen onder de loep genomen worden en een halt toegeroepen moeten worden.
Mijn insteek is dat rechtszaken aanspannen op de 3 fronten tegelijk van het “goede” teveel is en de kans op “succes” aanzienlijk vermindert.
De mensheid en alle andere levende wezens zijn door een niet-lineaire klimaatontwikkeling in tijdnood, vandaar dat er volgens mij ook een andere aanpak nodig is dan ‘historisch’ gebruikelijk is….
LikeLike
Walter,
In ‘open discussie najaar 2023′ zijn een aantal scenario’s aan de orde gekomen, zie aldaar. In verband met jouw naar mijn idee idealistische reactie vind ik het wel toepasselijk om een volgens mij niet onrealistisch scenario op deze plek te beschrijven:
Een scenario, deze keer over wat er in de media zal verschijnen.
Tijdens en na afloop van de COP28-top zal het grote publiek geïnformeerd worden over wat ter zake kundigen allang beseffen. Tussen de regels in de couranten door dient men een meer of minder hoopvolle ervaring te ondergaan.
Er zal door realistische media geduid worden dat de COP’s gaan over met name taalkwesties en punten en komma’s. De termen en ‘afspraken’ zijn vaag, omstreden, slecht gedefinieerd en voor meerdere interpretaties vatbaar – en laat dat tussen die betreffende regels door nu juist de bedoeling van bepaalde landen zijn.
De realistische couranten zullen schrijven over de discrepantie tussen de productieplannen voor fossiele brandstoffen van regeringen en hun klimaatbeloften: de wereldwijde productiekloof t.o.v. de 1,5 of 2-graden doelstelling wordt groter.
De realistische media laten doorsijpelen dat de 20 belangrijke fossiel-producerende landen, samen goed voor 82% van de productie en 73% van het verbruik, ondanks hun eerdere ‘toezeggingen’, in de praktijk de uitbreiding van fossiele brandstoffen blijven promoten, subsidiëren, ondersteunen.
De realistische pers schrijft dat dit niet geheel toevallig ook de landen zijn met in zeker zin de meeste macht, waar de andere landen een zeer afhankelijke relatie mee hebben.
Realistische journalisten zullen het volgende duiden: ondanks dat ongeveer 80 % van de CO2-afvang-proefprojecten in de afgelopen 30 jaar is mislukt en er slechts 1 nanofractie CO2 wordt afgevangen, gaan landen er nog steeds van uit dat deze maatregelen op grote schaal beschikbaar zullen komen.
LikeGeliked door 1 persoon
Idd, ik geef grif toe; een zeer waarschijnlijk scenario, daarom dat ik liever de juridische inspanningen geconcentreerder zou willen zien gebeuren. Misschien is “The impact of the new EU mass actions directive across Europe” een nuttig instrument inzake.
(https://www.pinsentmasons.com/out-law/guides/the-impact-of-new-eu-mass-actions-directive-across-europe)
LikeLike
Walter,
Over het spanningsveld ‘stoel van de rechter tegenover stoel van de politiek’ is er een volgens mij zeer gedegen artikel te vinden op https://www.bjutijdschriften.nl/tijdschrift/rechtsfilosofieentheorie/2020/1/NJLP-D-19-00010 / Netherlands Journal of Legal PhilosophyAccess_open ; Recht en politiek in de klimaatzaken ; Een sleutelrol voor het internationaal recht in de argumentatie van de nationale rechter
Enkele citaten “Critici stelden [ over de Urgendazaak 2015] dat de rechter zich waagde op het domein van de politiek, met alle gevaren van dien. … Van hun kant maakten de rechtbank en het Hof duidelijk dat ze netjes binnen de grenzen van het recht waren gebleven. Hoewel het toegegeven een dunne lijn was. De rechtbank, het Hof en de Hoge Raad maakten gebruik van argumenten die niet rechtstreeks voortkwamen uit het nationale recht. Cruciaal in de uitgebreide argumentatie van de rechtbank waren wetenschappelijke informatie, internationaalrechtelijke verdragen, normen en principes en Europeesrechtelijke beginselen. Dezen werden allen gebruikt om begrippen uit de nationale rechtsorde in te vullen en richting te geven.”
Er is een negatieve visie die stelt: “Internationaal recht zal nooit werkelijk staten binden of sturen op het moment dat dezen dit niet opportuun achten. Het valt volledig samen met internationale politiek en heeft dus niet hetzelfde juridische karakter als nationaal recht. Het internationaal recht zelf is oneindig flexibel, en dit ondergraaft haar waarde als geldige component in een argumentatie.”
Er is daartegenover een positievere insteek die stelt: “de rol die het internationaal recht kan spelen in de argumentatie van de nationale rechter kan de functie vervullen van breekijzer.”
Ik denk dat ook zal meespelen hoe robuust de rechtsstaat van een land is. Ook vermoed ik dat deze ontwikkeling ertoe kan leiden dan landen zich gaan hoeden voor juridische bindendheid in hun wetgeving. Dezelfde hoedende prikkel speelt uiteraard ook de COP-bijeenkomsten.
LikeGeliked door 1 persoon
Jaap,
neem me de vraag niet kwalijk maar waarvoor dienen je scenario’s van evt. uitkomsten bij COP en van publiek -de krant- verslag daarvan? Waar gaat het je om? het is me niet duidelijk.
LikeLike
Goff,
Ik ‘beschuldig’ Walter van een idealistische en naïeve kijk op de zaak en wilde dat beeld een beetje bijdraaien. Waar het mij om gaat is het juridische aspect: er is geen juridische afdwingbaarheid en er komt geen juridische afdwingbaarheid ten aanzien van COP’s. En juist daar moeten landen het onderling zien eens te worden. Als landen elkaar voor de rechter kunnen slepen is dat voor mij nieuws. Bepaalde landen zullen alles doen om dat te voorkomen en daarom zijn de termen en ‘afspraken’ vaag, omstreden, slecht gedefinieerd en voor meerdere interpretaties vatbaar – dat is mijn punt.
Wel is dat nog iets anders dan afdwingbaarheid ten aanzien van landen en bedrijven door (massa)claims van private en/of andere zich aansluitende partijen, op basis van nationaal of internationaal recht (mensenrechten). Hopelijk ontwikkelt zich dat zodanig dat niet alleen fossiele bedrijven worden veroordeeld (het is voor hen puur een bedrijfskundige kosten/batenverhaal, want zij berekenen de eventuele schade of extra kosten daarvan gewoon door) maar dat mensen van vlees en bloed de hete adem in hun nek gaan voelen. Er moeten liefst onaanvaardbare risico’s voor die bedrijven en hun CEO’s gaan ontstaan doordat financiers en verzekeraars er hun handen vanaf trekken. Misschien is behalve civiel recht ook strafrecht een mogelijkheid?
LikeLike
Jaap,
Duidelijk.
Juridisch gezien is het een labyrint, zeker strafrechtelijk. Zoektermen voor Google:
– Internationaal Gerechtshof
– Misdaden tegen de menselijkheid
– Ecocide
– SEI (afkorting voor Stop Eccocide International)
LikeLike
Zeker Goff,
Wil het tij juridisch gezien nog gekeerd kunnen worden, dan zal er drastische en snelle vernieuwing in internationaal recht moeten komen. Zodat het de jongeren moge behoeden. Vanuit de jeugd bekeken valt er wel wat te poëtiseren over het Misbaksel dat het mensdom (hun ouders) aan het produceren is:
De top van de wereldpannekoekebakkers komen bijeen te Dubai. Zijn hun baksels te vreten door de jeugd? Waar kan de jeugd zijn beklag doen? Bij Koopmans Meelfabrieken? Bij Tefal? Bij het Gilde der Pannekoekebakkers? De jeugd mag er zich tot kotsens toe in verslikken, stikken, smoren. Is er een restaurant-B waar ze betere pannekoeken bakken?
LikeLike
Jaap,
Nog effe een P.s.
Jaren geleden is de civiel- en strafrechtelijke component van het vraagstuk ‘wat kunnen we doen’ hier uitgebreid aan de orde geweest in een discussie draadje achter een blogstuk (draadje kan ik niet meer kan vinden & oplepelen). Destijds heb ik er met mijn jeugdvriendje N. (ecologisch angehauchte jurist) over gecorrespondeerd en hij zag maar één strafrechtelijke basis: misdaden tegen de menselijkheid. Hij wees me er overigens op dat in geen enkele natie ter wereld in de (pre-ambule van) zijn grondwet niet één woord besteedt aan de absolute voorwaarde van het land: afhankelijkheid van de elementen. Dat vond ik wel een goeie en die het ‘probleem’ juridisch samenvat. Ecologie is non-existent in nationale grondwetten.
LikeLike
Goff,
Ik lees: “In het licht van de biodiversiteitscrisis en van de klimaaturgentie, wint het idee terrein om ecocide als een misdaad tegen de mensheid te laten erkennen. Greta Thunberg, Malala Yousafzai en paus Franciscus roepen op om ecocide als dusdanig te erkennen. Toch is die vraag niet nieuw. Al in 1998, bij de oprichting van het Internationaal Strafhof (ICC), werd er gevraagd om ecocide als een misdaad tegen de mensheid te erkennen, net zoals genocide. Maar tot op heden wordt milieuschade slechts berecht als deze optreedt in oorlogstijd. Helaas sluiten sommige landen, zoals de Verenigde Staten, zich niet aan bij het verzoek om erkenning, waardoor beslissingen niet toegepast kunnen worden. Het Internationaal Strafhof is immers afhankelijk van de wil van zijn lidstaten.“ Waar lees ik dit? Op https://www.greenpeace.org/belgium/nl/story/23525/wanneer-geldt-ecocide-als-misdaad/
En dan nu de Zotheid ten Top, vandaag in het nieuws: Shell klaagt Greenpeace aan voor bezetten olieproductieplatform en eist 2 miljoen euro schade vergoeding ….
LikeLike
Jaap, ter aanvulling: ecocide werd zelfs al in 1972 gebruikt door Olof Palme tijdens de eerste VN-milieuconferentie om de misdaad van het gebruik van Agent Orange door de VS in Vietnam aan te duiden: https://www.stopecocide.nl/campaigns/view-campaign/qiueU1XYJZCXPATAcFSsqgjvvI1_qbOkdaDK2QZXCtqkCGwTkX1yBDOd_6FrFUlTBDxGJV1Fbp59BBugI_E-jgfHSmcuICRI
LikeLike
Lennart, dank voor je aanvulling. Maar stel je nu eens het volgende voor: Vanuatu daagt Nederland voor de rechter op basis van nieuwe internationale wetgeving – terwijl Nederland hetzelfde lot zal ondergaan als Vanuatu, alleen dan 100 jaar later ….
We kunnen beter het ‘Rob-de-Wijk-perspectief’ innemen (hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit Leiden en oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies). Dit perspectief getuigt van realisme – weliswaar cynisch realisme: ONZE welvaart, veiligheid en belangen dienen beschermt te worden gezien vanuit geopolitiek machtsdenken.
Is alles dan een kwestie van perspectief? Jawel meneer, en die perspectieven botsen met elkaar dat het een lieve lust is. Er is ook een ander perspectief te bedenken, namelijk vanuit de club van Goedwillende Integere Beleggers (GIB). De woordvoerder namens GIB zal het volgende benadrukken:
– wij blijven geloven dat zowel regeringen als beleggers een belangrijke rol spelen. Dit gezegd hebbende zal naar onze mening COP28 pragmatisch gedreven moeten zijn.
– wat de financiering van de strijd tegen klimaatverandering betreft zullen de investeringsstromen om de uitstoot te verminderen en de aanpassingsinspanningen te verhogen ongeveer vier tot acht keer hoger moeten zijn dan wat ze nu zijn. Als GIB anticiperen wij vroegtijdig op de financiële risico’s en kansen daarvan.
– wij constateren dat het land dat de top organiseert een bepaalde mate van energiesoberheid betracht. En dat de VAE herbevestigd heeft dat het haar natuurlijke rijkdom aan olie en gas wil blijven benutten tot 2030 zal onze financiële anticipatie mede bepalen.
– er zijn maatregelen nodig niet enkel aan de aanbod- maar met name ook aan de vraagzijde. Dit moet worden benadrukt, omdat er te vaak alleen negatieve aandacht is voor de olie- en gasindustrie waarbij de vraagzijde onvoldoende aandacht krijgt.
– het opleggen van vermindering van de olie- en gasproductie tegen 2030 is niet mogelijk. Dit sluit reductie-inspanningen niet uit, maar het verplicht ons impliciet om enige afstand te nemen van het 1,5°-scenario.
– Wij constateren een toenemende multipolariteit in de wereld, waarop wij als GIB genoodzaakt zijn te anticiperen om kansen en bedreigingen correct te blijven zien.
– In wezen zijn de prioriteiten van de VAE niet ontwrichtend voor ons als GIB op de korte termijn, wel zullen we onze portefeuillespreiding moeten heranalyseren afhankelijk van de uitkomsten van de top.
– Wij constateren een duidelijke stimulans voor de Golfstaten om te proberen hun olie- en gasreserves zoveel mogelijk te gelde te maken voordat de vraag en de prijzen beginnen te dalen. Wij juichen dit niet toe, wij keuren dit niet af, wij zullen ons er pragmatisch toe verhouden.
– Omdat wij rekening dienen te houden met aandeelhouderswaarde en met onze financiëel-fossiele assets benadrukken wij dat hoewel oliemultinationals het gebruikelijke doelwit zijn van NGO’s en van het activisme van het maatschappelijk middenveld hier in Europa, zij slechts een klein deel van de wereldwijde productie voor hun rekening nemen, minder dan 15% tegenover meer dan 40% voor nationale oliemaatschappijen, zoals ADNOC (de Abu Dhabi National Oil Company).
– We constateren dat ontwikkelingslanden zich gedwongen voelen om een afweging te maken tussen het te gelde maken van hun natuurlijke hulpbronnen en het bestrijden van de oorzaken van klimaatverandering. Wij zullen dit blijven beoordelen in het licht van onze anticipatiemogelijkheden.
– Wij willen benadrukken dat we als GIB geen toverstafje hebben dat overheidsmaatregelen kan vervangen. We zullen uiteraard blijven aandringen op adequate overheidsmaatregelen door middel van belangenbehartiging.
LikeLike
Jaap,
wat ben je nou aan het doen? Je vroeg je af of er (straf)rechtelijk muziek in zit. Je hebt van Lennart en mij respons gehad En dan begin je over GIB, een fantasietje. Liggen de pannen nog wel op je dak? 😉
LikeLike
Goff,
alles hangt met alles samen, een kwestie van aspecten, een kwestie van perspectieven, een kwestie van botsende perspectieven, een kwestie van botsende krachten. Het klimaatprobleem is een interactief integraal multimegaprobleem met alle tegenstrijdige krachtenvelden erop en eraan. Er zijn tegenkrachten die ‘juridische muziek’ zeer moeilijk maken. En dat ik mezelf tegenspreek – en misschien ook niet altijd duidelijk ben – is daar een symptoom van. Aan de ene kant: ja, het zou prachtig zijn als er vernieuwende juridische klanken ten gehore worden gebracht. Aan de andere kant: een idealistisch, moralistisch, ethisch idee van ‘juridische muziek’ (ter illustratie 1 tekstdeel uit waar Lennart naar verwijst: ‘Het staat buiten kijf: het huidige systeem werkt niet langer. Het is tijd om de regels te veranderen. Het is tijd om ons thuis te beschermen en ecocide een misdaad te maken.’) is een tikkeltje naïef misschien? Maar als ik dat beweer dan moet ik dat wel aantonen. Dus dat is mijn insteek van die cynisch-realistische tegenkrachten. Ook de belegger van het ‘Welbegrepen Eigenbelang’ (andere benaming voor GIB) is zo’n tegenkracht. Kortom: wie moet dat recht tot stand brengen als dat al jarenlang niet lukt?
Een rechtsfilosoof zou het als volgt kunnen benoemen:
“De rol van het recht moet binnen de snel veranderende wereld nog worden gevonden. Dit brengt de vraag met zich mee omtrent de scheiding tussen recht en politiek. Binnen juridische structuren en argumentatie zullen zich politieke overwegingen bevinden. In de klimaatzaken komt dit vraagstuk telkens weer naar boven.
Het onderscheid tussen politiek en recht wordt door de vrijheid van de rechter relatiever. Het recht kan daarbij haar kenmerkende juridische karakter behouden, maar het is onvermijdelijk dat binnen haar grenzen politieke en ideologische dynamieken spelen. Rechters kunnen in het licht van de veranderende samenleving niet langer zichzelf en de rechtssubjecten om de tuin leiden door zich de stoffige formalistische doek van vrouwe Justitia voor de ogen te binden. Rechtvaardigheid is niet blind, maar staat met beide voeten in de samenleving die haar voortbrengt, en kijkt deze recht in de ogen. Echter, we kennen inmiddels ook de fenomenen van onmachtige overheid, van onbetrouwbare overheid en van verzwakte rechtsstaat.”
Goff, Lennart, Walter, en anderen, hebben jullie ideeën over hoe dat soort gewenst recht tot stand moet komen, gezien al die tegenkrachten en tegengestelde belangen? Ik niet, mijn pannen liggen wat dat betreft van het dak, mijn hersenpan in duigen.
LikeLike
Jaap,
“…ideeën over hoe dat soort gewenst recht tot stand moet komen, gezien al die tegenkrachten en tegengestelde belangen? Ik niet, mijn pannen liggen wat dat betreft van het dak, mijn hersenpan in duigen.”
Mooi gezegd en samengevat. Ik heb er niks aan toe te voegen want ik weet het net als jij niet.
LikeLike
Jaap,
Misschien is de meest realistische opvatting dat de diverse belangengroepen in de wereld tot mondiale samenwerking veroordeeld zijn om gezamenlijk hun particuliere belangen te kunnen beschermen. Ze kunnen ook een andere inschatting maken en proberen door voortgaande onderlinge strijd hun eigen belangen voorop te stellen ten koste van die van anderen. Dat zal echter waarschijnlijk tot verdere escalatie van conflicten leiden en uiteindelijk ten koste gaan van ieders particuliere belangen.
Vroeg of laat zullen mensen door schade en schande gedwongen worden te concluderen dat voortgaande escalatie van conflicten in niemands belang is en dat samenwerken aan een gezamenlijk rechtsstelsel de beste optie is. Hoe eerder hoe beter. Hoe later, hoe groter de kans dat het te laat zal zijn. Talloze sociale bewegingen hebben deze conclusie al getrokken, maar invloedrijke groepen zijn nog niet zo ver. Of en wanneer ook zij die conclusie zullen trekken, weet ik niet, maar hoe meer mensen zich daarvoor inspannen, op allerlei manieren, hoe groter de kans dat het daarvoor nog niet te laat is.
Of zoals Carpenter et al 2019 zeggen, als ik hen goed begrijp:
https://www.ecologyandsociety.org/vol24/iss1/art23/
“Radical recent developments such as Brexit, the rise of extreme nationalism, the gilets jaunes, polarizing leaders, the Arab Spring, and fundamentalist movements are indications of societal discontent with the status quo. Other societal phenomena such as gender fluidity, veganism, and bartering are also associated with a perceived need to change. The context is the Anthropocene, a human-dominated biosphere challenging the resilience of a livable planet. Such a broad set of developments may be interpreted in the light of new insights from theory of complex systems about what happens as resilience of the current pathway (societal organization as we know it) decreases. Rising fluctuations characterize a phase of uncertainty and exploration, potentially leading into a transition of the system toward a new pathway. We reflect on global changes that may contribute to social destabilization such as rising wealth concentration and environmental degradation and ask how responses may be understood from social-psychological forces such as the need for group identity and managing the terror of mortality. The emerging image is that of a society engaged in multifaceted experimentation. Maintaining such experimentation may help inspire novel pathways to desirable futures, but there is a risk of societies becoming trapped in backward-looking narratives that threaten long-term sustainable outcomes.”
LikeGeliked door 1 persoon
Omdat het klimaat en de belastbaarheid van de andere planetaire grenzen zich geen niks aantrekt van “soevereine” grenzen ben ik het met Lennert eens dat “uiteindelijk” iedereen genoodzaakt is om samen te werken omdat iedereen er letterlijk slachtoffer van wordt.
Uiteraard hoe meer de sociale onrust en politieke instabiliteit zich etaleert hoe sterker de agenten van het kapitalisme zich gedwongen voelen om het verkeer in andere banen te leiden naar een hopelijk veel duurzamer model zowel in de politiek, economy, ecologie en sociologie.
Ieder land mag dat invullen volgens de culturele, politieke overtuigingen en economische capaciteiten , maar de “grenzeloze” maatgetallen zullen helder, duidelijk en rechtvaardig moeten zijn om tot een volledige medewerking te kunnen overgaan.
De basiselementen nodig om de transitie in te zetten en een duurzame toekomst te halen zijn de 3 C’s
*Circulaire economy (waarde creatie doorheen heel de keten, minimaal afval en neutraal uitstoot)
(eigenlijk het circulair concept integreren in alle facetten van ons bestaan)
*Consuminderen is een sine qua non (voor de geïndustrialiseerde landen in relatie tot hun CO2 budget, eventueel ook een grondstoffen budget en andere beperkingen die het geheel gevaarlijk uit evenwicht zouden brengen)
*Capitalism ontmantelen, het is gebaseerd op groei en aldus niet te rijmen met consuminderen. Er zal uiteindelijk een ander economisch model moeten ontwikkeld worden.
Instrumenten om de transitie in gang te zetten of te versnellen zijn de 3 D’s
*Democratisering van de werkplek
*Design herzien van ‘cradle to grave’ van alle geproduceerde producten en diensten (processen, materialen, …)
*Demonstraties van de mogelijke scenarios adh overschrijding van de planetaire grenzen (het grote publiek wordt wekelijks op TV en andere kanalen via ‘BOODSCHAPPEN VAN ALGEMEEN NUT’ ‘getrakteerd’ op visuele HD resolutie “rampen”
het is maar luidop ‘dromen’….
LikeLike
Lennart,
“Misschien is de meest realistische opvatting dat de diverse belangengroepen in de wereld tot mondiale samenwerking veroordeeld zijn om gezamenlijk hun particuliere belangen te kunnen beschermen.”
Gezamenlijk particuliere belangen behartigen/beschermen is contradictio in terminis, Lennart.
“Vroeg of laat zullen mensen door schade en schande gedwongen worden te concluderen dat voortgaande escalatie van conflicten in niemands belang is en dat samenwerken aan een gezamenlijk rechtsstelsel de beste optie is.”
Een gezamenlijk rechtsstelsel is al opgetuigd met de oprichting van de VN in 1945. Het punt is dat geen enkele nationale grondwet zich committeert/onderwerpt aan dat rechtsstelsel. De geo-politiek is een zootje ongeregeld van diplomatisch pappen en nathouden, (handels)verdragen, en zo meer. Er is niet uit te komen zolang nationale staten hun grondwet niet onderwerpen aan/baseren op de VN resoluties.
M.i. is de realistische opvatting over de gevaren/risico’s van globale opwarming dat ‘we’ als de spreekwoordelijke kikker in de opwarmende ketel zitten en aan de opwarming wennen.
LikeLike
Ik heb waardering voor het idealisme van Lennart en Walter, maar het lukt mijn wrange hersenkronkels niet meer zich daarop aan te passen. Vooral niet na het volgende recente bericht te hebben gelezen.
https://nos.nl/artikel/2497279-akkoord-over-zwaarbevochten-natuurherstelwet-europese-unie
De Europese Commissie becijferde dat 81 procent van de natuurgebieden in slechte staat is. In het uiteindelijke compromis is dat verslechteringsverbod zoals verwacht geschrapt. In plaats daarvan is er nu een inspanningsverplichting. EU-correspondent Ardy Stemerding: “De wet is heel ver afgezwakt. Ik hoorde een tegenstander van de wet zeggen: ‘Het was eerst een piranha, het is nu een goudvis zonder tanden. / Stikstofcrisis als schrikbeeld: Zelden riep een EU-wet zoveel weerstand op als de natuurherstelwet van Timmermans. Dat verzet heeft een duidelijke link met de stikstofcrisis in Nederland. Politici vrezen dat met nieuwe natuurregels hun land op slot zou kunnen gaan, net zoals in Nederland gebeurde als gevolg van de stikstofproblemen. Voor Nederland was dat ook de belangrijkste reden om niet in te stemmen met het plan dat er lag. Overigens leidde zelfs de inspanningsverplichting nog tot blijvende weerstand in Nederland. Het kabinet vreesde dat daarmee alsnog via de rechter beperkende maatregelen opgelegd kunnen worden voor bijvoorbeeld de bouw.”
Voor mij is het beeld dat hieruit naar voren komt symptomatisch voor de huidige en komende kronkelende wrange ontwikkelingen, ook op wetgevingsgebied. Heeft de MOB van Johan Vollenbroek enige kans bij de rechter met zo’n tandeloze wet? Ik vermoed dat het begrip ‘verslechteringsverbod’ een heel andere juridische betekenis heet dan het woord ‘inspanningsverplichting”.
Nelleke Noordervliet had het in Trouw over de huidige wereld’orde’ – en noemde daarbij nog niet eens de klimaatcrisis en de ecocide die gaande is! Zij gebruikte wel aardige uitdukkingen als: “Ik sta mijn neus te poederen op de Titanic.” Ze sloot af met “Ieder zijn eigen illusie.” Vetgedrukt stond: De internationale rechtsorde gaat letterlijk in rook op.
https://www.trouw.nl/opinie/iedereen-wil-in-vrede-leven-maar-dat-is-niet-meer-mogelijk~bc821ec0/
Toch gloren er sprankjes Hoop in deze duisterwarme tijden: op het prikkebord van de melkveehouders staat het volgende bericht:
“… Opgericht door Frans Vollenbroek, de broer van… jawel Johan Vollenbroek | ADVOCAAT VAN DE AARDE’ STEUNT JURIDISCHE NATUUR- EN MILIEUSTRIJD MET KENNIS EN GELD. Recent is de stichting Advocaat van de Aarde in het leven geroepen om andere milieu- en natuurorganisaties financieel en inhoudelijk te ondersteunen bij rechtszaken tegen de overheid in het kader van de naleving van bestaande wetgeving.”
https://www.prikkebord.nl/topic/306919/
Mede namens mijn psychiater excuseer ik mij voor de onaangepaste kronkels in mijn bovenkamer.
LikeGeliked door 1 persoon
Ik denk dat we nog twee El Niños moeten wachten voor de ernst van de situatie tot het collectieve bewustzijn gaat doordringen.
LikeLike
Goff,
Samenwerken om particuliere belangen te beschermen lijkt misschien een contradictie, maar is denk ik wel waar het meestal op neerkomt, zeker in een eerste fase waar nog weinig echte solidariteit ervaren wordt. Pas als die samenwerking effect heeft en voortduurt, waardoor solidariteitsgevoel de kans heeft om te groeien, zal misschien/waarschijnlijk steeds meer van gezamenlijk belang sprake zijn.
Door samenwerking t.b.v. particuliere belangen is m.i. ook het huidige internationale rechtsstelsel ontstaan en aan het groeien. Nog wel in het beginstadium en zonder veel kracht, maar dat gold in het verleden ook voor nationale rechtsstelsels, die inmiddels al wel wat sterker zijn, hoewel zeker nog niet sterk genoeg.
Jaap,
Natuurlijk is er genoeg reden voor pessimisme, maar wie onder de oppervlakte kijkt, kan ook tekenen voor enig optimisme zien. Er zijn geen garanties op succes, maar wie niet een minimum aan optimisme kan opbrengen en daarmee probeert de situatie te verbeteren, zal geen poging tot verbetering doen en daarmee de kans vergroten dat de situatie alleen maar zal verslechteren.
Dirk,
Of het nu 1, 2 of 3 El Nino’s duurt, vroeg of laat zullen mensen de juiste conclusie trekken, tenzij het dan al te laat is.
LikeLike
Mijn vaste scrabblepartner deed jaren geleden het voorstel om geen punten meer te tellen. En daarvoor in de plaats samen te proberen *alle* letterblokjes op het bord te krijgen. Om dat doel te halen is het toegestaan om 1) fantasiewoorden te leggen, (bijvoorbeeld ‘gevelbeer’) onder de voorwaarde dat het fantasiewoord voorzien wordt van een verklarende mondelinge toelichting; en 2) in het eindspel als niemand meer een aanlegmogelijk met zijn/haar resterende letterblokjes ziet worden de blokjes bij elkaar gedaan en zoeken de spelers in samenspraak de oplossing: alle letterblokjes op het bord. En soms lukt het niet.
In speltheoretische termen uitgedrukt: we hebben zero sum game vervangen door samenwerking naar gezamenlijk doel: alle letterblokjes op het bord.
De vergelijking van scrabblelaars met geo-politieke spelers gaat uiteraard helemaal mank. Het verschil is skin the game. Bij mijn scrabble gaat het om gezamenlijk plezier&inventiviteit. Bij geopolitiek gaat het om de punten.
LikeGeliked door 1 persoon
Goff, wat is precies je punt?
Voortgaande escalatie van conflicten als gevolg van onvoldoende samenwerking kan/zal op korte termijn sommige spelers meer punten opleveren dan andere. Op iets langere termijn kan/zal waarschijnlijk blijken dat alle spelers minder, of zelfs geen punten overhouden dan bij intensievere samenwerking het geval kan/zal zijn.
Als voldoende (invloedrijke) spelers dit op tijd inzien, kunnen ze om die reden voor meer samenwerking kiezen ipv verdere escalatie van conflicten. Er is geen garantie dat zij dit op tijd zullen inzien, maar het lijkt ook niet bij voorbaat uitgesloten. Dat is althans het punt dat ik probeer te maken, maar wellicht is het te optimistisch cq te weinig realistisch (naar de smaak/ervaring van sommigen)?
LikeGeliked door 1 persoon
Overigens, Walter, onderschrijf ik je punten hierboven.
LikeLike
Lennart,
Misschien een mismatch tussen hoop en realiteit? Die mismatch kan tijdelijk zijn zolang er nog sprake is van omkeerbaarheid. Prigogigne opent ons de ogen voor het basisprincipe van systemische ONOMKEERBAARHEID. Deze onomkeerbaarheid kan starten in het fysische systeem (opwarming) en door interactie zich doorzetten en versterken in het eco-biotische systeem en zo verder zich verder doorzetten en versterken in het socio-systeem, op mondiaal niveau. Hoe komen we erachter of er inmiddels al dan niet sprake is van interactieve integrale onomkeerbaarheid? Stel nu dat het op dit moment nog omkeerbaar is, dan toch kunnen we op onze klompen aanvoelen dat wanneer de trends gaan zoals ze al decennialang gaan, er een moment komt van omslag naar existentiële systemische onomkeerbaarheid.
William Rees (toch geen kleine jongen, zoek om op internet) zei: “pessimisme en optimisme zijn slechts gemoedstoestanden die al dan niet verankerd zijn in de werkelijkheid. Ik zou liever bestempeld worden als een realist, iemand die de dingen ziet zoals ze zijn, die een gezond respect heeft voor goede data en gedegen analyse (of in ieder geval geloofwaardige theorie).
Dan is mijn vraag aan jou en aan Walter: is jullie (ik versterk het even om te triggeren) overdreven naïef optimistisch idealisme gebaseerd op goede data en/of gedegen analyse en/of geloofwaardige theorie? Zo ja, welke?
LikeLike
Lennart,
mijn punt is twee soorten ‘skin in the game’. Het verschil tussen gezamenlijk plezier en particuliere puntentelling. Ik sluit me aan bij Jaaps vraag, of er, en zo ja welke, er redenen zijn voor optimisme.
Je snapt wel, Lennart, de bewijswijslast voor optimisme ligt bij jou.
LikeLike
Jaap, Goff,
Mijn relatieve optimisme, in vergelijking met jullie klaarblijkelijke relatieve pessimisme, is mede gebaseerd op analyses zoals van Carpenter et al 2019, waarnaar ik hierboven linkte. Als ik een schatting zou moeten geven o.b.v. mijn huidige (noodzakelijkerwijs beperkte) kennis, schat ik de kans op een relatief optimistische versus een relatief pessimistische uitkomst van de komende eeuw(en) op 50-50. Mijn indruk is dat er te veel onzekerheden zijn, op velerlei gebied, om een preciezere schatting te geven.
Een relatief optimistische uitkomst zou zijn dat er na een aanvankelijke verslechtering van de mondiale situatie tot een politiek-economische systeemverandering besloten wordt, die een positieve spiraal op gang brengt waarin een meer gelijke en evenwichtige inzet van hulpbronnen tot steeds betere instituties, meer veerkracht en meer welzijn voor steeds meer mensen en samenlevingen leidt, voor zover het daarvoor nog niet te laat is.
Een relatief pessimistische uitkomst zou zijn dat het door verslechtering van de mondiale situatie steeds moeilijker wordt om tot een politiek-economische systeemverandering te komen, waardoor een negatieve spiraal op gang komt, waarin toenemende escalatie van conflicten tot verdere institutionele en ecologische achteruitgang leidt, veerkracht en welzijn afnemen, en het risico op een grootschalig nucleair conflict steeds groter en uiteindelijk realiteit wordt.
Of de kansverdeling tussen deze twee relatieve uitersten nu 50-50 of 10-90 of 90-10 is, de enige zinvolle keuze lijkt me om te pogen de kans op de optimistische uitkomst te vergroten en die op de pessimistische te verkleinen. Ik denk dat het realistisch is om niet te stellig te zijn over wat de precieze kansverdeling is en om mensen met een andere inschatting niet te snel als naief te zien. Ook iemand als Prigogine zou niet snel een betere analyse van de huidige mondiale situatie kunnen geven, denk ik, dan bv Carpenter, Scheffer e.a. 2019 in hun Dancing on the Volcano.
Na WO1 werd de Volkenbond opgericht. Na WO2 de Verenigde Naties. Nu wordt nagedacht over bv een mondiaal burgerberaad en hervorming van de VN. Nogmaals: geen garanties dat die er (snel) zullen komen, of met positief effect, maar ook niet bij voorbaat uitgesloten. Bewijslast voor dat laatste ligt bij jullie, lijkt me.
Enkele verdere redenen voor een beperkt relatief optimisme van de wil, naast vele jullie wel bekende redenen voor pessimisme van de rede:
– De Cuba-rakettencrisis in 1962 leidde ondanks grote risico’s op verdere escalatie niet tot een kernoorlog, maar op het nippertje tot een de-escalerende (geheime) overeenkomst tussen VS en USSR.
– De Joodse religieuze traditie die o.a. een zekere verering van zelfmoordterrorist Samson voortbracht, bracht ook een zekere (christelijke) verering van geweldloze (?) hervormer Jezus voort.
– Andere religieuze c.q. filosofische tradities brachten relatieve wijzen als bv Boeddha, Confucius, Lao Tse, Mohammed, Bahaullah, Bertrand Russell, Gandhi, ML King, Mandela e.a. voort, waaronder talloze minder bekende vrouwen, die wellicht kunnen helpen een uitweg te vinden uit onze huidige mondiale en regionale conflicten.
– In Israel zijn o.a. Miko en Nurit Peled, zoon en dochter van generaal (en arabist) Matti Peled, al jaren grote voorvechters van waarheid en verzoening met de Palestijnen. Ook aan Palestijnse kant, waar groot respect is voor Matti Peled en zijn kinderen, probeert een deel van de bevolking al jaren op geweldloze wijze tot gelijke rechten voor Palestijnen en een rechtvaardige oplossing van het conflict met Israel te komen. Na de huidige escalatie van het conflict in Israel/Palestina ontstaat er misschien bij een grotere groep mensen ook behoefte aan waarheid en verzoening, zoals in het Zuid-Afrika van Mandela, De Klerk en Desmond Tutu in de jaren ’90 ook op gang is gekomen. Misschien ook niet, maar is het bij voorbaat volledig uit te sluiten?
– Zo zijn er nog tal van initiatieven te noemen die de kans op een positieve spiraal kunnen vergroten, als voldoende mensen die initiatieven leren kennen en helpen versterken. Geen garanties dat dit zal gebeuren, maar misschien ook niet bij voorbaat volledig uit te sluiten. Als het niet gebeurt, is er ook geen garantie op volledige ondergang van de mensheid, maar wellicht is die optie dan ook niet bij voorbaat volledig uit te sluiten.
Dus wat is wijsheid? En is wijsheid opgewassen tegen gevoelens van woede, haat, wraakzucht, cynisme, vernielzucht, hebzucht, zinloosheid, etc die tot acties als die van Samson kunnen leiden? Is waarheid, verzoening en heling (tot op zekere hoogte) nog mogelijk in een situatie van voortgaande escalatie van gewelddadige conflicten, haat- en wraakgevoelens, propaganda en desinformatie, etc? Of kunnen waarheid, verzoening en heling zelfs in zulke situaties nog overleven, groeien en uiteindelijk misschien zelfs de negatieve spiraal helpen omzetten tot een positieve spiraal? Niemand zal het met zekerheid kunnen zeggen, vermoed ik, maar mogelijk zijn er voldoende mensen die dit als enige of meest zinvolle optie zien en daaraan hun tijd en energie willen besteden, zoals o.a. Mike en Nurit Peled, en vele anderen met hen?
Mocht dat het geval blijken, dan denk ik dat er zoveel tijd en energie vrij zal komen voor constructieve samenwerking ipv destructieve conflicten dat dit het begin zou kunnen zijn van een ongeevenaarde bloeiperiode van de menselijke cultuur. Maar nogmaals: geen garanties, en aangenomen dat het hiervoor nog niet te laat is.
Mochten jullie andere c.q. zinvollere opties zien, dan hou ik me aanbevolen.
LikeLike
Lennart, de veelzijdigheid van jouw bijdrage geeft mooie aanknopingspunten tot een verdere verdiepende discussie. Mezelf kennende vermoed ik dat ik wel op meerdere van je punten terug zal komen.
Mijn 1e vraag is, je zegt: “de enige zinvolle keuze lijkt me om te pogen de kans op de optimistische uitkomst te vergroten en die op de pessimistische te verkleinen.” Kennelijk zie je het als een morele verplichting om optimistisch te zijn? Of heb ik dat mis?
Ik stel, aansluitend op wat Rees zegt “optimisme of pessimisme is slechts een gemoedstoestand, noem mij geen van beide, noem mij een realist”. Mijn 2e vraag is dus – om onze vooronderstellingen (bias, vooringenomenheid) helder te krijgen: waarom noem je mij een pessimist en geen realist?
LikeLike
Jaap,
Ik kan me goed vinden in jouw analyse van hoe het mogelijk gaat: verschillende mogelijkheden ten goede of ten kwade, die beide een exponentieel karakter hebben, zodat je op voorhand heel weinig kan zeggen over welke ontwikkeling het gaat winnen.
Je brengt de vraag ter sprake: is optimisme een deugd? In sommige situaties werkt optimisme aanstekelijk en kan het een self-fulfilling prophecy worden. Maar voor de rest kan het een akelig dwangbuis worden, vooral als de werkelijkheid halsstarrig de andere kant op gaat.
Het uiten van pessimisme in tijden van optimisme kan zeer bevrijdend zijn.
LikeLike
Jaap,
M.i. gaat het om gradaties van relatief optimisme en pessimisme, die allebei meer of minder realistisch kunnen zijn. De twee uitersten t.a.v. de mondiale ontwikkelingen de komende eeuw(en): de 100% optimist, overtuigd van een zekere positieve uitkomst, lijkt me weinig realistisch; datzelfde geldt voor de 100% pessimist, overtuigd van een zekere negatieve uitkomst. Een realist zal ergens daartussen zitten, zonder zeker te weten waar precies, maar wel zo goed mogelijk onderbouwd. Wat “zo goed mogelijk” betekent, daarover valt van gedachten te wisselen.
Ik schreef hierboven onder meer:
“Natuurlijk is er genoeg reden voor pessimisme, maar wie onder de oppervlakte kijkt, kan ook tekenen voor enig optimisme zien. Er zijn geen garanties op succes, maar wie niet een minimum aan optimisme kan opbrengen en daarmee probeert de situatie te verbeteren, zal geen poging tot verbetering doen en daarmee de kans vergroten dat de situatie alleen maar zal verslechteren.”
Ik geloof dat dit zoeken naar tekenen voor optimisme niet zozeer om een morele verplichting gaat, maar eerder om een instinctieve poging om zinvol handelingsperspectief te vinden in een situatie met m.i. veel zinloze verspilling van menselijke energie aan gewelddadige conflicten en uitputting van natuurlijke hulpbronnen.. Tegelijkertijd lijkt het me realistisch om rekening te houden met de mogelijkheid van zowel meer optimistische als meer pessimistische uitkomsten, afhankelijk van tal van meer en minder onzekere factoren.
Hoe realistisch, optimistisch of pessimistisch jij precies bent in vergelijking met mijzelf of anderen weet ik niet precies, maar kunnen we verder onderzoeken. Ik reageerde in het gesprek hierboven op eerdere inschattingen van jou op mijn inschatting dat mensen zich uiteindelijk gedwongen zullen zien tot mondiale samenwerking, als ze hun meest vitale belangen willen beschermen. Ze hebben natuurlijk de mogelijkheid om dat niet in te zien en te kiezen voor voortgaande escalatie van conflicten, totdat het te laat is voor wat nog als enigszins optimistische uitkomst beschouwd kan worden. Vooralsnog schat ik de kans op beide opties op circa 50%. Als je een andere/betere schatting kunt geven, hou ik me aanbevolen.
Wat Rees zegt over gemoedstoestanden en realisme kan ik denk ik wel volgen: goede data-analyse en geloofwaardige theorie kunnen tot meer of minder optimistische inschattingen van mogelijke cq toekomstige ontwikkelingen leiden. De vraag is dan wat de goede data zijn en hoe geloofwaardig de theorie is op basis waarvan je die data interpreteert cq hoe geloofwaardig de theorie is die je op die data baseert, in voortdurende wisselwerking.
Ook Rees zal gemoedstoestanden hebben n.a.v. zijn data-analyses, en die kunnen meer of minder optimistisch zijn in vergelijking met bv die van zijn footprint-collega Wackernagel, of die van Dennis Meadows, of van wijlen Donella Meadows, of van Jorgen Randers, of van Noam Chomsky, of Jim Hansen, of Kevin Anderson, of Marten Scheffer, of Steven Pinker, of van willekeurig wie dan ook. Waar het denk ik om gaat: leidt je gemoedstoestand tot zinvolle cq constructieve actie of tot destructieve cq zinloze actie? En hoe bepaal je wat constructief cq destructief en zinvol cq zinloos is? Benieuwd hoe jij dat ziet.
LikeLike
Lennart, voordat ik op je verdere gesprek inga eerst mijn 3e vraag die betrekking heeft op je opmerking over hervorming van de VN. Welke hervorming acht jij zinvol? Momenteel zijn de internationale klimaatoverleggen gebaseerd op de soevereiniteit van staten. De enige zinvolle hervorming die ik zie is: alle (is ALLE) landen staan hun soevereiniteit af en dragen deze over aan de VN zodat de VN DOORZETTINGSMACHT krijgt, waar alle landen aan gebonden zijn. Dat dit gaat gebeuren acht ik onmogelijk. Hoe zie jij (hoe zien jullie Goff, Dirk, Walter) dat?
LikeLike
4e vraag: over burgerberaden kunnen we meer of minder sceptisch zijn. Jij ziet er kennelijk wel wat in. Het burgerberaad kan niet op de stoel van de politiek (de besluitvormer, bv de gemeenteraad) gaan zitten lijkt mij. Waartoe moet de ideale vorm van burgerberaad volgens jou leiden en hoe zou dit tot stand kunnen worden gebracht?
LikeLike
“Waar het denk ik om gaat: leidt je gemoedstoestand tot zinvolle cq constructieve actie of tot destructieve cq zinloze actie? En hoe bepaal je wat constructief cq destructief en zinvol cq zinloos is?”
Ik ben pessimist over de mogelijkheid om dat te bepalen, Lennart.
Ik ben ook pessimist over de ‘maakbaarheid’ van mondiale samenwerking bij mondiale vraagstukken zoals de opwarming.
Ik ben optimist over het aanpassingsvermogen van planeet aarde aan ecologische/technologische disrupties.
Ik ben ook optimist over de inventiviteit van toekomstige generaties (al dan niet gedecimeerd) om met die disrupties te leven.
Ik ben vooral realist met de erkenning dat ik het allemaal niet weet en op wil passen te pretenderen dat ik het wel weet.
LikeLike
Jaap,
om je vraag te beantwoorden: ik ben uitermate pessimistisch over de mogelijkheid/kans dat landen hun soevereiniteit overdragen aan de VN.
LikeLike
Dirk, je zegt “ … zodat je op voorhand heel weinig kan zeggen over welke ontwikkeling het gaat winnen.”
Als ik dat zo gezegd heb, dan heb ik dat niet zo bedoeld. Het lijkt me meer Lennarts insteek te zijn, en zo komt hij uit op fifty/fyfty. Ik zie een ontwikkeling op basis van wetenschappelijk onderbouwde trends en ook vanwege mijn al dan niet vooringenomen wereldbeeld. Nee, dat zeg ik verkeerd, niet zozeer mijn wereldbeeld, maar meer de ONTWIKKELINGEN (trendmatigheden) in de wereld die mij een bepaald beeld geven van de (nabije) toekomst. De bevestiging of ontkenning van dat beeld moet voor mij niet uit de lucht komen vallen, ik bedoel, ik ben inmiddels bijna full-time bezig met studie op dat gebied. (niet gezond natuurlijk, veel te obsessief, maar het houd me wel af van het kattekwaad van de straat …).
Lennart en Dirk, Dirk zegt: ‘welke ontwikkeling het gaat winnen’. Lennart zegt: ‘vooralsnog schat ik de kans op beide opties op circa 50%’ .
Laat ik het eens als volgt proberen: de kansberekening MOET dynamisch zijn in de tijd. Lennart moet 5 jaar geleden optimistischer (positiever) zijn geweest dan nu (zeg 55% PLUS tegenover 45% MIN, 5 jaar geleden moet hij positiever (optimistischer) zijn geweest dan 10 jaar geleden (zeg 60% PLUS versus 40% MIN). Waarom? Omdat ALLE reeds langer gaande negatieve trends op mondiaal leefbaarheidsgebied (overshoot) in het verloop in die jaren niet zijn gekeerd of zelfs zijn versterkt. Het IEA en andere instanties verwachten weliswaar een afvlakking en een piek voor 2030, maar dat betekent dat de trend van CO2 uitstoot op mondiaal niveau (en daarmee de trend van atmosferisch CO2) ook de komende jaren nog niet omkeert.
Hetzelfde geldt dus logischerwijs voor de opwarming: nu is het meerjarig gemiddelde 1,2 graad en de verwachting van de wetenschappelijke gemeenschap is dat de structurele 1,5 graad rond of zelfs voor 2030 wordt bereikt. Dat moet betekenen dat in 2030 de inschatting van Lennart niet meer 50/50 kan zijn. Toch?
Dirk, zou kan je dus op voorhand wel iets zeggen over de ontwikkeling voor de komende jaren.
Lennart, in welke richting vermoed je dat je kansberekening zal gaan?
LikeLike
“5 jaar geleden moet hij positiever (optimistischer) zijn geweest dan 10 jaar geleden (zeg 60% PLUS versus 40% MIN).” Ik bedoel het andersom natuurlijk.
LikeLike
Goff, bepaalde dingen weet je wel of kun je wel weten. Zo kun je weten dat de uitkomst van COP28 juridisch gezien geen zak zal voorstellen. Dit valt te weten uit wat het team van de voorzitter – naast heel veel meer vaagtaal – namelijk op papier heeft gezet:
“Het onderhandelingsproces blijft de kern vormen van het UNFCCC en de wereldwijde klimaatactie, maar er is een aanvullende actieagenda nodig die beleid, financiën en technologie stimuleert om de uitvoering te waarborgen. De wereld moet dringend de energietransitie versnellen op een ordelijke, rechtvaardige en billijke manier die rekening houdt met energiezekerheid, zodat in het midden van deze eeuw de wereld vrij is van onverminderde fossiele brandstoffen.
‘onderhandelingsproces als kern’. Boterzacht gezien het feit dat het akkoord van Parijs toen juichend werd ontvangen maar met de wijsheid van slechts zeven jaar later reeds als mislukt kan worden beschouwt.
‘aanvullende actieagenda … om te waarborgen’. Boterzacht: hoe kan een agenda zorgen voor waarborging via ‘onderhandelingsprocessen als kern’, dus zonder juridische afdwingbaarheid?
‘… dringend de energietransitie versnellen op een ordelijke, rechtvaardige en billijke manier DIE REKENING HOUDT MET ENERGIEZEKERHEID.’ Een energietransitie met een dergelijke voorwaardelijkheid is zeer realistisch, want zo zullen de meeste ontwikkelde en min of meer nog functionerende landen er in (MOETEN) staan, willen ze niet op korte termijn maatschappelijk ineenstorten. En daarom is het een onmogelijke spagaat.
‘… zodat in het midden van deze eeuw de wereld vrij is van onverminderde fossiele brandstoffen.’ ‘vrij van onverminderde …’. Hier staat letterlijk: minder fossiele brandstoffen.
LikeLike
Jaap,
uiteraard weet ik net als jij een paar dingen, waaronder de juridische irrelevantie van COP28.
Overigens merk ik op dat de lappen tekst in dit draadje ertoe neigen langer en breedsprakeriger te worden. Het begint op borreltafelpraat te lijken en daarvoor wil ik me hoeden. Ik heb hierboven aangegeven waarover ik pessimistisch ben en waarover optimistisch, dat was het thema. Toch?
LikeGeliked door 1 persoon
Lennart, je zegt: “geen garanties dat die [positieve veranderingen] er (snel) zullen komen, of met positief effect, maar ook niet bij voorbaat uitgesloten. Bewijslast [dat positieve] veranderingen bij voorbaat uitgesloten ligt bij jullie, lijkt me.
Ik denk dat het niet aan ons is, die ‘bewijslast’ maar dat het zin heeft om ‘bewijslast’ (het woord waar Goff mee kwam, ik zou liever spreken van aannemelijkheid) te zien bij de ontwikkelingen zelf. Deze ontwikkelingen hebben historisch aspecten (trends), real-time aspecten (bv. satellietmetingen, zich voordoende weersextremen), en realistische verwachtingen/voorspellingen over de nabije toekomst.
Hoe fysischer de gegevens en ontwikkelingen zijn, hoe minder het een kwestie van interpretatie, argumentatie en vooronderstellingen hoeft te zijn (Marcel Crok en consorten daargelaten). Hoe meer de gegevens en trends maatschappelijk-sociaal van aard zijn, hoe meer het een kwestie zal (kunnen) zijn van onderliggende vooronderstellingen (bv. vooruitgangsgeloof, ondergangsgeloof, -ismen) en interpretatie plus op die 2 gebaseerde argumentatie. Voorafgaand aan het bevorderen van positieve veranderingen lijkt mij een gedegen analyse van belang. Anders vechten we tegen de bierkaai, trekken we aan een dood paard, gooi er nog een gezegde tegenaan.
Je stelt de vraag: “leidt je gemoedstoestand tot zinvolle cq constructieve actie of tot destructieve cq zinloze actie? En hoe bepaal je wat constructief cq destructief en zinvol cq zinloos is? Benieuwd hoe jij dat ziet.”
Nou, zoals bovenstaand beschreven dus: eerst een gedegen analyse. Dat zal je vast met me eens zijn. Maar ik denk dat het een valse tegenstelling is (of een illusie is zo je wilt), jouw tegenstelling tussen ‘constructieve cq destructieve actie’.
Ik ben geboren, probeer er maar het beste van te maken
en dat de dingen gaan zoals ze gaan
met alle overshoot en shit erop en eraan
dat zijn buiten mijn macht liggende zaken
LikeLike
Goffie, jongen, als jij het existentiële multimegaprobleem wilt reduceren tot borrelpraat dan is dat ook goed.
LikeLike
Jaap, in antwoord op je 3e en 4e vraag over VN-hervorming en een mondiaal burgerberaad:
In 1995 deed de UN Commission on Global Governance m.i. goede voorstellen voor hervorming van de VN in hun rapport Our Global Neighbourhood: https://www.gdrc.org/u-gov/global-neighbourhood/ Door o.a. het vetorecht in de Veiligheidsraad is daar sindsdien nog weinig mee gebeurt, dus een belangrijke vraag is hoe dat vetorecht op termijn aangepast of ingetrokken kan worden.
Landen die willen dat het vetorecht beperkt wordt, kunnen zich organiseren, wat tot dusver nog niet erg gelukt is. Sociale bewegingen en bewoners overal ter wereld kunnen zich ook organiseren, wat ook nog maar beperkt gelukt is. Toch lijken die bewegingen wel te groeien, dus wie weet wat op termijn mogelijk is.
Een mondiaal geloot burgerberaad zou een relatief eenvoudige en democratische manier kunnen zijn voor sociale bewegingen, bewoners en goedwillende staten om een zo representatief mogelijk advies van de mondiale bevolking te geven over hervorming van de VN. Naarmate meer mensen, sociale bewegingen en staten zich rond zo’n advies organiseren, kan de druk op minder welwillende staten groeien om daarin op den duur toch mee te gaan.
Een eerste mondiaal burgerberaad in 2021, georganiseerd op initiatief van sociale bewegingen, gaf een advies over de klimaat- en ecologische crisis: https://globalassembly.org/ In 2024 organiseert de Nederlandse overheid voor het eerst een soortgelijk beraad over de Nederlandse transitie naar een circulaire economie, mede n.a.v. het advies van de Commissie Brenninkmeijer: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2021/03/21/adviesrapport-betrokken-bij-klimaat Iemand als David van Reybrouck ziet graag ook een mondiaal burgerberaad over het klimaat, zoals hij in 2021 (kort) toelichtte in zijn Huizinga-lezing: https://www.youtube.com/watch?v=KgetJko9zkY
Op hele korte termijn hebben dit soort initiatieven nog weinig concreet effect. Op langere termijn bieden ze in mijn ogen kans op realisatie van de politiek-economische en sociaal-culturele systeemveranderingen die nodig zijn om een enigszins duurzame en rechtvaardige wereldsamenleving mogelijk te maken, tegen alle negatieve trends van dit moment in. Of dat gaat gebeuren weet ik niet, maar vooralsnog schat ik de kans daarop ongeveer even groot als de kans dat het niet gaat gebeuren en dat negatieve trends door zullen zetten.
Zo’n 30 jaar geleden, toen ik bestuurskunde studeerde en voor het eerst over dit soort zaken na begon te denken, was ik in mijn onwetendheid een stuk optimistischer over de hervormingsbereidheid en het organiserend vermogen van de mensheid. Inmiddels is veel tijd verloren gegaan en de urgentie sterk toegenomen, dus de kans op een relatief succesvolle transitie is aanzienlijk afgenomen.
Tegelijkertijd zou het kunnen dat de komende jaren/decennia sociale omslagpunten bereikt worden die gaan helpen om allerlei negatieve trends te laten kantelen naar positieve trends. Zelfs als de kans daarop in de komende jaren/decennia gedaald zou zijn tot bv nog maar 10%, dan nog lijkt het me de moeite waard te proberen wat we kunnen om die kleine kans te benutten. Hoe zie jij dat?
LikeGeliked door 1 persoon
Lennart, ik zal je links bekijken en kom daar zeker op terug. Op voorhand mijn eerste reactie, schietend vanuit de heup.
Sociale omslag kan op twee manieren: 1. Een ordelijke manier en 2. een chaotische manier die ons allen overkomt en waar we onmachtig tegenover zullen staan – maar die na een periode van chaos alsnog zou kunnen leiden tot gewenste reorganisatie.
Ad.1 het probleem t.a.v. mondiaal geloot burgerberaad onder het huidige VN-systeem lijkt mij te zijn dat deze dan advies uitbrengt aan een machteloze VN. Zoals je aangeeft is het vetorecht een groot knelpunt (kijk ook nog even naar ‘Even tot Hier’ van afgelopen zaterdag, leuk!). Veto afschaffen zal ge-vetoot worden. De enige manier van hervorming op mondiaal niveau is dus via
ad 2 sub A: chaotische ineenstorting van de VN. Waarbij we ons voorstellingen kunnen maken over hoe dat zal gaan verlopen in samenhang met de ineenstorting van huidige andere internationale instituties en wereldorde en staten.
ad 2 sub B: we zien nu spanningen binnen XR. Dat verzwakt haar drukmogelijkheden.
Ad 2 sub C: volgt.
LikeLike
Jaap,
het is niet borrel- maar borreltafel-praat waarvoor ik me hier hoeden wil. De ‘multimegakwestie’ (jouyw term) is sinds ik kan lezen en schrijven in allerlei varianten mijn revue gepasseerd en dat is meer dan een halve eeuw geleden. Intussen is die kwestie alleen maar ondoorgrondelijker / complexer geworden en daarmee volop gefundenes Fressen voor borreltafelaars in de kroeg, de talkshow, de think tank, het online open discussiedraadje, het COP28 evenement. Het is allemaal vrijblijvend, dwz: no skin in the game.
Lennart,
je zinspeelt op ‘mogelijke sociale omslagpunten’ en jongleert met percentages zoals “…10%, dan nog lijkt het me de moeite waard te proberen wat we kunnen om die kleine kans te benutten.” Ik vind dat niet optimistisch en niet pessimistisch. Ik vind het niet-realistisch.
LikeGeliked door 1 persoon
Jaap, Lennart, Goff,
We leven in een evolutionaire wereld, in een grillig landschap van mogelijkheden. We proberen succesvol te zijn in dat landschap, en we veranderen dat landschap.
Met succes bedoel ik dat we streven om macht en controle over onszelf, de anderen en de wereld te krijgen.
Degenen die dat spel het best spelen, krijgen het voor het zeggen.
Wat in de evolutie nog nooit gelukt is: een lange termijn doel nastreven en bereiken. Elke evolutionaire aanpassing moet in de onmiddellijke omstandigheden voordelig zijn, anders gaat het niet door.
Wij mensen, met al onze cognitieve vermogens, gedragen ons meer als gewone evolutionaire spelers dan als lange termijn planners.
Dat betekent in concreto dat we ons eerst gaan aanpassen aan de klimaatverandering en pas daarna er iets/voldoende tegen gaan doen.
Dat is niet hoe ik het zou willen. Maar zo is het wel aan het gaan.
Het is niet uitgesloten trouwens dat we via deze weg een betere toekomst tegemoetgaan dan via de koninklijke, wetenschappelijke weg.
LikeGeliked door 1 persoon
Goffie, je wilt je hoeden voor borreltafelpraat en toch doe je mee aan onze borreltafel alhier op Klimaatveranda? Leuk! Maar geef dan wel effe een rondje, joh! Doe mij maar een pikketanussie. Of hebbie nog iets sterkers in de aanbieding?
LikeLike
Jaap,
Zoals gezegd zal een mondiaal burgerberaad niet meteen op korte termijn het gewenste effect hebben, maar het kan wellicht of waarschijnlijk wel helpen om op relatief ordelijke manier tot een omslagpunt te komen. Vergelijk bv hoe in de EU geleidelijk op steeds meer gebieden het vetorecht vervangen is door stemming bij gekwalificeerde of simpele meerderheid. Ook op mondiale schaal kan ik me voorstellen dat voor steeds meer staten duidelijk wordt dat tbv gedeelde belangen mondiale besluitvormingsprocessen aangepast moeten worden. Ik zeg niet dat het zal gebeuren, maar het lijkt me ook niet uit te sluiten.
Goff,
Die percentages zijn uiteraard een slag in de lucht, maar geven een indicatie van mijn inschatting van de kansverdeling, inclusief onzekerheidsmarges, bij gebrek aan betere mogelijkheden om daar een beeld van te geven. Jouw inschatting is blijkbaar anders, waarbij je aangeeft dat je die inschatting realistisch vindt, hoewel je ook zegt niet te willen pretenderen dat je het allemaal precies weet. Dat laatste geldt ook voor mij: daarom spreek ik van mijn persoonlijke inschattingen obv mijn beperkte kennis, zo realistisch mogelijk onderbouwd, dus noodzakelijkerwijs met grote onzekerheden ingecalculeerd, want zelfs de meest gedegen onderzoekers maken duidelijk dat ze over dit soort zaken alleen zeer onzekere inschattingen kunnen geven. Wanneer onze inschattingen substantieel van elkaar verschillen lijkt me vooral de vraag op basis waarvan we tot zulke verschillende inschattingen komen. Wellicht kunnen we daarvan iets nieuws leren, als kleine onderdeeltjes in een groter collectief leer- en adaptatieproces. Misschien ook niet.
Dirk,
Het gaat inderdaad om evolutionaire leerprocessen, waarbij korte termijn voordelen vaak beslissend zijn ten opzichte van mogelijke langere termijn voordelen. Ik weet alleen niet of dit altijd het geval is. Soms kan een beperkt korte termijn nadeel op langere termijn een beslissend voordeel opleveren, zou ik denken. Soms levert een conflict uitvechten de winnende partij beslissend voordeel op. Er zijn echter ook Pyrrhus-overwinningen mogelijk. En soms levert samenwerking cq onderhandeling cq de-escalatie van een conflict meer op dan voortgaande escalatie van dat conflict. Denk bv aan het werk van Elinor Ostrom over gemeenschappelijk beheer van commons. Het is alleen lang niet altijd bij voorbaat met grote zekerheid vast te stellen welke strategie het meeste zal opleveren, ook al omdat vaak de omstandigheden onvoldoende stabiel zijn om voldoende zeker te weten wat er in de relevante tijdsperiode daarin zal veranderen. Daarnaast zijn lang niet alle spelers even goed in staat om hun strategie aan veranderende omstandigheden aan te passen, zoals bv Machiavelli begin 16e eeuw constateerde. Of dat in de huidige tijd zal lukken en de relevante spelers in staat zullen zijn op relatief ordelijke wijze tot gemeenschappelijk beheer van de mondiale commons te komen, lijkt me fundamenteel onzeker, maar niet bij voorbaat uitgesloten. Maybe I’m a dreamer, but I’m not the only one 🙂
LikeLike
Ad 2 sub C: [zie 14 november 2023 om 17:21]
Lennart, ik heb nu diagonaal gelezen H1 van het verslag van de Cie voor mondiaal bestuur. Er staan, in het licht van die tijd gezien (jaren 1990-), best veel zinnige analyses in over de ontwikkelingen in de wereld. Maar de voorgestelde oplossingen zijn problematisch omdat dezen voorwaardelijk zijn, afhankelijk van empowerment (vermogen) en van effectief bestuur. Er staan ‘oplossingen’ in als ‘dringende behoefte aan verlicht leiderschap’.
Ik denk dat ik een open deur intrap als ik beweer dat op het front van bestuurlijk effectief vermogen de vensters zich aan het sluiten zijn naarmate de klimaat-eco-socio-problemen toenemen. En dat doen ze nog steeds. Tot zover H1, ik ga verder met H2.
LikeLike
Jaap,
Er zijn inderdaad geen silver bullets, maar er is denk ik veel onbenut bestuurlijk vermogen, waardoor het wel benutte bestuurlijke vermogen veel minder effectief is dan zou kunnen. Een mondiale New Deal, zoals in de jaren ‘1930 in de VS gesloten onder Roosevelt, zou m.i. veel onbenut bestuurlijk vermogen kunnen ontsluiten/mobiliseren. Zie bv ook de meer recente voorstellen van de Club van Rome via Earth for all https://earth4all.life/ Of denk je dat elk voorstel zinloos is, omdat het naar jouw inschatting toch al te laat is? Hoe zeker kun je van die eventuele inschatting zijn?
LikeLike
Ad 2 sub C: [zie 14 november 2023 om 17:21]
Lennart, Hoofdstuk 2 over essentiële waarden heeft een sterke nestgeur van ethisch moralisme met teksten als ‘de normen en waarden die de wereld zouden moeten leiden, de ethiek die het leven in de mondiale buurlanden zou moeten beïnvloeden’. Daarmee bedoel ik: de wereldorde wordt op die manier gebaseerd op dit -isme door het in mijn ogen onvoldoende te relativeren aan de machten en krachten van de echte wereldwerking bij sluitende vensters, zoals toenemende schaarste aan basale levensbehoeften, bijvoorbeeld waterschaarste in verdrogende gebieden als Midden-Oosten, Sahel, Zuid-West van Noord-Amerika, grote delen van China, enz. Hoe reageren individuen en gemeenschappen in dergelijke barre omstandigheden? Hoe ontwikkelt zich de landbouw daar?
Er wordt in dit hoofdstuk sterk de nadruk gelegd op burgerethiek, maar wordt daarbij niet verzuimd te kijken naar dat de burger zich meer en meer bedreigt voelt, zich onmachtig voelt, zich voelt vermalen door de overmachtige wereldkrachten, met als gevolg minder vertrouwen, polarisatie, reactionair (stem)gedrag?* Lijkt me een duidelijke spanning tussen het klassieke ‘is’ en ‘ouhgt’. De ontwikkelingen van de SDG’s zijn kwalitatief te meten. Welke trends vertonen dezen? Ik weet de recente bron (wetenschappelijk onderzoek) niet meer, maar het beeld daarover was bepaald niet positief.
* ik denk wel te snappen je pleidooi voor burgerberaden, met als uitgangspunt dat de burger zich dan minder onmachtig, minder bedreigt, minder vermalen voelt. (maar daar valt wel wat op af te dingen, kom ik op terug omdat je er specifiek naar vroeg)
LikeLike
Jaap,
het is niet dat ik niet wil meedoen maar ik wil me onthouden van fantasie over (afwending van) multimegarisico’s. Ik heb 14 november 2023 om 09:37 al duidelijk gemaakt dat ik pessimistisch ben over de maakbaarheid van mondiale samenwerking bij mondiale vraagstukken zoals de opwarming. En het wordt er as we speak niet beter op. Ik zag vanochtend de editie 2023 van The Production Gap Report van UNEP (UN Environment Program). Zie: https://productiongap.org/2023about/ Trek de riem maar een gaatje strakker als je dat leest want anders zakt je broek af. Ik herhaal mijn driedubbele standpunt nog maar eens: het lukt nu al niet om mondiaal samen te werken, mij persoonlijk ontbreekt het aan denkkracht over dat thema, fantasie van anderen over dat thema neem ik met twee korrels zout.
LikeGeliked door 1 persoon
Goffie, och arme jongen toch …. Hoe verhoudt ‘fantasie’ zich tot ‘het wordt er niet beter op’ en dergelijke opmerkingen? Zijn die opmerkingen dan gebaseerd op fantasie? Kennelijk, als ik je goed begrijp.
LikeLike
Lennart, je verwijst met earth4all.life naar twee mogelijke scenario’s: 1. “Te weinig en te laat (Dit scenario weerspiegelt ons huidige traject.)” 2. “Grote stap (Dit scenario gaat ervan uit dat samenlevingen tegen 2050 een nieuwe weg naar een duurzame wereld inslaan.)
En je stelt de vraag: “Of denk je dat elk voorstel zinloos is, omdat het naar jouw inschatting toch al te laat is? Hoe zeker kun je van die eventuele inschatting zijn?”
1. “Toch al te laat?” In ieder geval: het wordt steeds later terwijl de krachtsverhoudingen tussen ‘kans op chaotische verandering’ en ‘kans op geordende verandering’ meer en meer in de richting van het eerste gaan, gezien de trends en de verwachtingen op overzienbare termijn. Advies (ook voor mij): kijk goed naar de gang van zaken en de uitkomst van COP28 (en elke volgende COP). En stel vervolgens je verwachtingen naar boven of naar beneden bij. Het balletje kan inderdaad 2 kanten op rollen.
2. “Hoe zeker kun je van die eventuele inschatting zijn?” Hoe zeker kan ik zijn dat Feijenoord (waar Hans woont) van ADO (waar jij woont, toch?) wint? Ook hier: het balletje kan 2 kanten. En toch valt er op voorhand wel iets over te zeggen, dus die opmerking van Goff met zijn ‘fantasietjes’ slaat als een varken op een platgeslagen hamburger bij McDonalds.
LikeLike
Lennart,
“Wanneer onze inschattingen substantieel van elkaar verschillen lijkt me vooral de vraag op basis waarvan we tot zulke verschillende inschattingen komen.”
Wel, je kent de driepoot van mijn ‘basis’ intussen toch wel!?
– mijn skepsis over mondiale samenwerking bij mondiale vraagstukken.
– het feit van gestaag toenemende complexiteit van multimegarisico’s.
– mijn persoonlijke gebrek aan denkkracht om tot haalbare ‘oplossingen’ te komen.
LikeLike
Lennart, inmiddels heb ik H3. op gdrc.org/u-gov/global-neighbourhood globaal doorgenomen. Eén punt wil ik daar uitlichten.
Er staat geschreven: “De taak om vrede en veiligheid te garanderen is vandaag de dag (dat was rond 1995 als ik het goed heb) net zo uitdagend als in 1945.”
Ook nu, 30 jaren later, zou hetzelfde geschreven kunnen worden – rekening houdend met 1 verschil. Op basis van de Prediker en Nietszche zou je kunnen zeggen: er is niets nieuws onder de zon, ofwel de eeuwige wederkeer van crises. Toch is er 1 groot allesbepalend verschil die we allemaal wel beseffen: De kans op omkeerbaarheid wordt kleiner waardoor de handelingsmogelijkheden meer en meer beperkt worden.
Die 2 genoemde Groten der Aarde leefden in het Holoceen. Wij gaan (onvermijdelijk?) over naar het Antropoceen. Er verandert niets en er veranderd alles.
LikeLike
Goff,
Ik ken je scepsis t.a.v. mondiale samenwerking, maar nog niet voldoende de reden voor die scepsis. Ik zie al heel veel, en steeds meer, mondiale cq grensoverschrijdende samenwerking, hoewel nog lang niet genoeg. Waarom zou dat in principe niet verder kunnen groeien, misschien wel juist onder druk van die toenemende collectieve risico’s? Of die groei dan snel genoeg zal gaan om de risico’s voldoende te kunnen beperken, zal moeten blijken. Maar misschien zie jij dingen die ik niet zie?
Met jouw denkkracht zit het volgens mij wel goed, en niemand kan en hoeft gelukkig alles in zijn eentje te bedenken. Er zijn genoeg mensen wereldwijd die hier over nadenken en concreet aan werken. Wat constructief lijkt, kunnen we ondersteunen en proberen te versterken, op welke manier dan ook het beste bij onze rol/positie/capaciteiten/interesses past. Wat destructief lijkt, kunnen we proberen te verzwakken/ontmoedigen/om te buigen tot iets constructiefs. Alle beetjes helpen, of zie je dat anders?
LikeLike
Jaap,
Het balletje kan inderdaad twee kanten op rollen; hoe de kansverdeling tussen die twee precies ligt, valt moeilijk precies te bepalen. De precieze kansverdeling is ook niet zo relevant: relevant is dat er een te groot risico is dat de bal de verkeerde kant op blijft rollen, op een gegeven moment inderdaad onomkeerbaar, en dat er daarom een groot collectief belang is om te zorgen dat de kans toeneemt dat de bal alsnog de goede kant op gaat rollen. In grote lijnen lijken we het hierover wel eens. Over verdere uitwerking van voorstellen om de bal alsnog in de goede richting te krijgen, zoals bv in Our Global Neighbourhood en Earth for All, kunnen we van gedachten wisselen en kijken hoe zulke voorstellen praktisch iets kunnen betekenen.
LikeLike
Lennart,
“Ik ken je scepsis t.a.v. mondiale samenwerking, maar nog niet voldoende de reden voor die scepsis.”
Een kersverse reden heb ik vandaag al aan Jaap gegeven: het schrikbarende Production Gap Rapport van UNEP. Eerder heb ik eraan gememoreerd dat nationale staten niet bereid zijn hun grondwet te onderwerpen aan VN resolutie. En zo kan ik nog wel effe doorgaan met opmerkingen over geld/kapitaal dat van mondiaal ruilmiddel in de internatioanle handel zelf verworden is tot handelsobject, etc. etc.
Als dat niet genoeg toelichting op je vraag naar mijn skepsis is dan ben ik uitgepraat. En voor alle duidelijkheid: laat met mijn skepsis geen strobreed in de weg gelegd zijn van wie mijn skepsis niet deelt.
Je vraagt me “ Alle beetjes helpen, of zie je dat anders?” Nee, dat zie ik niet anders. Beetjes zijn wat ze zijn: beetjes. En die zijn er wat betreft de opwarming al een halve eeuw op allerlei manieren. Ondertussen gaat de globale T omhoog en zijn er een paar globale vraagstukken (Crisp, IA technologie, deep fake in de media, etc. etc.) bijgekomen waar niemands denkkracht tegenop gewassen is. Vandaar mijn skepsis: super wicked problem.
LikeLike
Jaap,
lees het rapport van UNEP waarnaar ik je linkte.
LikeLike
Goff,
Ik heb toch de indruk dat je te veel naar de korte termijn kijkt.
Hoe verklaar je bv de langere termijn ontwikkeling van groeiende Europese samenwerking en gedeeltelijke overdracht van soevereiniteit. in EU-verband? Hoe verklaar je totstandkoming van het Montreal Protocol om de schade aan de ozonlaag tegen te gaan? Hoe verklaar je de vele voorbeelden van samenwerking in beheer van allerlei commons die onderzoekers als Elinor Ostrom e.a. analyseren?
Dat er ook andere krachten werken en dat de huidige samenwerking nog onvoldoende is, wil m.i. niet zeggen dat in de komende decennia intensievere en effectievere mondiale samenwerking onmogelijk of zelfs onwaarschijnlijk is, integendeel zelfs.
Zoals gezegd, lijkt zulke samenwerking me op den duur min of meer onvermijdelijk, aangezien het alternatief waarschijnlijk ten koste zal gaan van de belangen van zelfs de meeste dominante staten van dit moment. nog niet op hele korte termijn, maar wel steeds meer naarmate de tijd vordert en de mondiale ecologische crisis voor individuele staten, zelfs de meest dominante, steeds onbeheersbaarder wordt.
Dat o.a. IPCC en VN nu nog niet sterk genoeg zijn, wil niet zeggen dat zij niet versterkt kunnen worden op het moment dat de meest dominante staten concluderen dat dit in hun collectieve belang is, mede onder groeiende druk van sociale bewegingen en minder dominante staten.
Er is geen garantie dat dominante staten uiteindelijk tot die conclusie komen, of dat ze dat op tijd doen om al te rampzalige ecologische schade nog te voorkomen, maar het lijkt me ook niet uitgesloten ze nog wel op tijd tot die conclusie komen en dat dan veel meer effectieve samenwerking mogelijk blijkt dan tot dusver doorgaans gedacht. Lijkt jou dat wel uitgesloten?
LikeLike
Lennart, inmiddels heb ik H4 gelezen van het Verslag van de Commissie voor mondiaal bestuur over het beheren van economische onderlinge afhankelijkheid.
Wat mij (ook in de eerdere hoofdstukken) opvalt is de discrepantie tussen de mondiale ontwikkelingen die gaan zoals ze gaan (en die sinds op klimaat-ecogebied drastisch aan het verslechteren zijn) en de voorgestelde oplossingen. Ik kan alleen maar herhalen wat ik in (vrijwel al) mijn eerdere bijdragen heb getracht aan te tonen, niet op basis van fantasietjes maar op basis van trends, aannemelijke theorieën, berichtgeving uit volgens mij betrouwbare bronnen, enzovoorts. Dat blijft ook een kwestie van weetvoelen (intuïtie) die met het voortschrijden der jaren tot vooronderstellingen (bias) heeft geleid.
Objectiviteit bestaat niet op zichzelf want het vindt per definitie plaats ‘in de denkgevoelens’ van een subject. Wetenschap, statistiek, bestuurlijke aspecten, juridische aspecten maken er deel van uit evenals, in onlosmakelijke verwevenheid: vooronderstellingen (v), intentionaliteit (i), passie (p), interpretatie (i), weetvoelen (w), etcetera (e). In die hele hetebrij: wat is voor jou aannemelijk, wat is voor mij aannemelijk wat betreft de ontwikkelingen die we constateren. Voor mij is niet aannemelijk (maar ook niet volstrekt onwaarschijnlijk) de voorgestelde oplossingen in Our Global Neighbourhood. Omdat ik een discrepantie zie tussen theorie en praktijk op basis van mijn v,i,p, i,w,e. Sterke onderstromen vallen niet of steeds moeilijker te beheersen richting Antropoceen. Die onderstromen veranderen de loop en de bedding van de rivier, niet wij.
LikeLike
Lennart,
Je hebt me gevraagd naar de reden van mijn skepsis en ik heb antwoord gegeven. Ik heb er verder niks aan toe te voegen en ik neem zoals gezegd niets af van jouw intenties om het super wicked problem hoofd te bieden.
LikeLike
Jaap,
Het zou goed kunnen dat de door de Commission on Global Governance voorgestelde hervormingen pas na een voldoende ingrijpende crisis doorgevoerd gaan worden, zoals de Volkenbond werd opgericht na WO1 en de VN na WO2. Hopelijk is er geen WO3 nodig voor hervorming van de VN, want dan zou dat waarschijnlijk weinig zin meer hebben.
Mochten hervormingen wel nog enigszins op tijd doorgevoerd worden, dan zou dat tot inzet van veel onbenut potentieel voor constructieve samenwerking kunnen leiden met een veel veerkrachtiger mondiale samenleving tot gevolg door o.a. een veel gelijkere verdeling van hulpbronnen en een hoger algemeen niveau van welzijn.
Als de hervormingen niet op tijd komen, dan zal de ecologische situatie waarschijnlijk steeds verder verslechteren met toenemende conflicten en risico’s op nucleaire escalatie als gevolg.
Het is aan ons als burgers van een nog onvoldoende georganiseerde mondiale samenleving om te bepalen of en hoe we als collectief een bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van de kans op een meer positieve ontwikkeling ipv een meer negatieve, bv door sociale bewegingen te steunen/versterken die zich daarvoor inzetten. De rest lijkt me borrelpraat en nihilisme.
LikeLike
Ok, Goff, als je geen interesse hebt om er dieper op in te gaan, het zij zo. Voor iemand die zegt het niet te weten, kom je soms nogal stellig over. Maar misschien is dat slechts schijn, of een onjuiste interpretatie mijnerzijds, of enige vermoeidheid aan jouw kant. Hoe dan ook zijn veel mensen bezig om het super wicked problem nog zo goed mogelijk het hoofd te bieden en zullen we zien hoever we daarmee komen.
LikeLike
Lennart,
ik ben skeptisch over super wicked problem-solutions en ben stellig met mijn redenen voor die skepsis. Laat dat effe tot je doordringen.
Hoeveel dieper wil je me erop laten ingaan? Je hebt niet gereageerd op mijn link naar het schrikbarende rapport van UNEP waar Arthur Oldeman het in zijn recente blogstuk ook over heeft.
LikeLike
Goff,
Ik ben minder stellig over de vermeende onoplosbaarheid van super wicked problems, dus daarom stel ik je vragen die me misschien meer inzicht kunnen geven in de redenen voor jouw stelligheid daarin, of in welke overwegingen jij of ikzelf nog over het hoofd heb gezien. Jij lijkt bv minder kansen te zien voor de invloed van social tipping points, terwijl ik daar iets optimistischer over ben.
Het UNEP-rapport heb ik nog niet goed kunnen bekijken, maar wat ik er tot dusver van gezien heb, lijkt me niet echt nieuws en daarom niet schrikbarender dan de schrik die we obv eerdere berichten en rapporten al konden cq zouden moeten voelen. De rechters en bewegingen als XR zullen de fossiele industrie moeten stoppen. Misschien beperkte kans dat dit gaat lukken, maar is het helemaal uit te sluiten?
LikeLike
Lennart,
ik begin mijn geduld te verliezen, heb je uitgebreid uitgelegd op grond waarvan ik skeptisch ben over super wicked problem-solutions. En ja, ik ben stellig met mijn uitgebreid toegelichte redenen voor die skepsis.
LikeLike
Prima, Goff, dan houden we het hierbij.
LikeLike
Lennart, ik zou nog terugkomen op het burgerberaad. Daarin ben vast jij veel meer deskundig dan ik, heb je er al één of meerdere meegemaakt? Zo ja, wat zijn je ervaringen?
Ik kan uiteraard wel enkele vragen stellen om de voors- en tegens te onderzoeken.
Een succesvol burgerberaad staat en valt met de randvoorwaarden. Maakt deze niet vooraf gegarandeerde voorwaardelijkheid de zaak niet erg trikkie?
Is het überhaupt wel mogelijk vooraf te bepalen wat de goede randvoorwaarden zullen zijn terwijl de adviezen van een burgerberaad met 1 enkele geformuleerde vraagstelling (op het gebied van klimaat) zijn overgeleverd aan het niet vooraf in te schatten politieke krachtenveld? (bv. er kan een verkiezing zitten tussen de start van een burgerberaadsproces en het advies, waardoor het krachtenveld alweer veranderd is)
Het burgerberaad schaakt op één bord, de politiek moet op vele borden tegelijk schaken. Zou dit problematisch kunnen zijn? De procesbegeleider zal dit vooraf goed duidelijk moeten maken door de verwachtingen sterk naar beneden bij te stellen?
Is deelname verplicht als je door het lot bent aangewezen? Zo ja, hoe gemotiveerd zullen de deelnemers zijn? Zo nee, hoe representatief is het burgerberaad dan nog?
wat te doen met de ‘achterbannen’, de in eerdere fase gepasseerde bevolking, zonder het risico te lopen dat die zich nogmaals gepasseerd voelt? (met nog minder vertrouwen tot gevolg)
Wat te doen als tijdens het burgerberaadsproces polarisatie ontstaat? Is dan toch ook niet de kwaliteit van de procesbegeleider een niet-gegarandeerde voorwaardelijkheid? (Een procesbegeider heeft niet alles in de hand.)
Wanneer mensen een enquête wordt voorgelegd over ‘klimaat’, dan zal je een hele andere reactie zien dan wanneer ze met de kosten ervan worden geconfronteerd. Ik denk dat ‘kostenconfrontatie’ op dit moment nog door de politiek uit de weg wordt gegaan. En dat is ernstig. Of denk jij daar anders over?
“Actie!, actie!, actie!”, riep er iemand (hij zal er zelf geen actieve herinneringen meer aan hebben). Hoe verhoudt onmiddellijke hoognodige actie in de uitvoering zich tot trage burgerberaadsprocessen?
Wanneer mensen meepraten (of een enquête wordt voorgelegd) over ‘klimaat’, dan zal je een hele andere reactie zien dan wanneer zij eens met de immense kosten ervan worden geconfronteerd. Of denk jij daar anders over?
Denk jij, nu het bij de verkiezingen gaat om bestaanszekerheid, de partijen in ernstige mate nalatig zijn op het gebied van ‘kostenconfrontatie’ als het om het klimaat gaat?
Beseffen mensen wel voldoende wat hen te wachten staat? Worden ze wel voldoende met de neus op de feiten gedrukt?
LikeLike
Terug naar het onderwerp: de juridische thematiek van het blogstuk namelijk leugen en bedrog van (onder andere) ExxonMobil, aldus de openbare aanklager van Califirnia.
Ik beschouw Big Oil als van staatswege gelegitimeerde maffia [tussen haakjes gezegd, dus svp niet op ingaan of over uitwijden, beschouw ik ook het intensieve NL veelteelt industriecomplex als van staatswege gelegitimeerde maffia]. Ik snap Arthur Oldeman enigszins dat hij zich als ‘objectieve’ academicus onthoudt van kwalificaties als ‘maffiapraktijk’ maar het is wat het is: maffia. En de gedupeerden/slachtoffers van de witte boorden-criminelen bij Big Oil zijn vele malen groter dan die van de T-shirt dragende drugsboeven in Calabria, Colombia en Noord Brabant.
LikeLike
Goff, vers van de pers: Shell heeft een overwinning geboekt op de Britse milieuorganisatie en aandeelhouder ClientEarth, die zijn bestuurders persoonlijk had aangeklaagd voor eventuele schade van klimaatverandering. In Londen wees de rechter woensdag in hoger beroep de eisen van ClientEarth af.
LikeLike
Jaap, ik komt nog terug op je vragen/opmerkingen, zodra ik weer iets meer tijd heb. Was erg volle dag vandaag.
LikeLike
Jaap,
Shell is aan die rechtzaak ontkomen doordat de rechter de zaak, aangespannen door ClientEarth, om allerlei juridisch-technische redenen niet-ontvankelijk heeft verklaard. Dat is iets anders dan een ‘overwinning’ voor Shell. Het illustreert maar weer eens het juridische labyrint.
Een pluspunt van de niet-ontvankelijk verklaring door de rechter is dat de juristen van ClientEarth nu weten wat ze NIET moeten doen om een zaak ontvankelijk te krijgen. Voortschrijdend inzicht en hernieuwde blik op de dossiers, werk aan de winkel voor de juristen van ClientEarth. Juridisch hebben ze kennelijk iets over het hoofd gezien. Te weinig mankracht? Te weinig expertise?
Wellicht is een globale crowd funding voor meedogenloze en state of the art rechtzaken tegen de Big Oil maffia eenvoudiger te organiseren dan een globaal burgerberaad 😉
LikeLike
Jaap,
Over burgerberaden en soortgelijke deliberatieve processen valt veel te zeggen, maar de kern lijkt me dat ze onder de juiste voorwaarden kunnen bijdragen aan meer representatieve en doordachte menings- en besluitvormingsprocessen, met name over complexe en gepolariseerde thema’s. O.a. de OECD is druk bezig met onderzoek naar en evaluatie van die juiste voorwaarden. Zie bv hun website waarop veel van dat onderzoek verzameld wordt: https://www.oecd.org/governance/innovative-citizen-participation/
Ik kan niet al je vragen beantwoorden, maar in het algemeen worden die vragen in de verschillende rapporten die ik hierover gezien heb zeker uitgebreid behandeld, waaronder het eerder gelinkte advies van de Commissie Brenninkmeijer. Bv: ingelote mensen worden niet verplicht om mee te doen, maar via gestratificeerde en gewogen loting in meerdere rondes kan de representativiteit van de deelnemers zoveel mogelijk bevorderd worden. Goede moderatie kan polarisatie voorkomen en tegelijkertijd diversiteit respecteren. Een goede vraagstelling en duidelijke afspraken met de politiek over de status van het beraad zijn cruciaal voor een effectieve en duurzame bijdrage van zulke beraden aan versterking van de (deliberatieve) democratie. Etc.
Op lokaal niveau hier in Den Haag is afgelopen jaar in twee wijken op kleine schaal een pilot-beraad uitgevoerd rond de energietransitie, met voorlopig voorzichtig positieve ervaringen van de deelnemers. In hoeverre de gemeente de uitkomsten daarvan ook echt serieus neemt, zal komende tijd moeten blijken, dus ook hoe tevreden de deelnemers en de rest van de stad er dan mee zullen zijn.
Intussen lijkt het mij een goed idee om ook op Europees en mondiaal niveau hiermee te experimenteren en te zien welke lessen daaruit te trekken zijn. De risico’s op maatschappelijke ontsporing zijn moeilijk precies in beeld te krijgen, maar pogingen daartoe geven wel de grote urgentie aan om ze in ieder geval beter dan nu te analyseren en daaruit constructieve conclusies te trekken, volgens bv dit recente onderzoek van Laybourn et al 2023: https://esd.copernicus.org/articles/14/1171/2023/?fbclid=IwAR3Ai7UajKVH4YHP6uNs7dEBivbQB-XxlEC2bosLRWLiY0_vpL3NTotbQJM
Zij zeggen in de samenvatting:
“There are extensive agendas of study and action on the risks resulting from changes in the Earth system. These consider the failure to realise rapid sustainability transitions to date (“physical risk”) and the risks resulting from these transitions going forward (“transition risk”). Yet there is no established agenda on the risks to sustainability transitions from both physical and transition risks and their knock-on consequences. In response, we develop a conceptual socio-ecological systems model that explores how the escalating consequences of changes in the Earth system impacts the ability of societies to undertake work on environmental action that, in turn, re-stabilises natural systems. On one hand, these consequences can spur processes of political, economic, and social change that could accelerate the growth in work done, as societies respond constructively to tackle the causes of a less stable world. Conversely, escalating demands to manage increasingly chaotic conditions could divert work and political support from environmental action, deepening changes in the Earth system. If the latter dynamic dominates over the former, the chance is increased of passing a planetary threshold over which human agency to re-stabilise the natural world is severely impaired. We term this “derailment risk”: the risk that the journey to bring the world back into a safe operating space is derailed by interacting biophysical and socio-economic factors.”
LikeLike
Lennart,
Ik lees in je tekst: “bezig met onderzoek naar en evaluatie van …”; “ermee te experimenteren”; “om ze in ieder geval beter dan nu te analyseren …”; “ontwikkelen we een conceptueel sociaal-ecologisch systeemmodel dat onderzoekt …”
Dat vind ik allemaal nog niet zo overtuigend klinken. Als het middel op mondiaal niveau wordt ingezet, over zoveel jaren, nadat onderzoek, evaluatie, expirementeerfase, analyse, etc. heeft plaatsgevonden: dan is te laat en te onmachtig. Te laat omdat de voortrazende opwarming etc. niet wacht op een mondiaal burgerberaad, te onmachtig omdat het mondiale burgerberaad onderdeel uit gaat maken van onmachtige internationale instituties.
Laat ik er daarom nu alvast enige stelligheid mijnerzijds tegenaan gooien, enige inleiding (context) acht ik nodig:
Het Antropoceen wordt gekenmerkt door zich snel sluitende fuiken voor oplossend vermogen; het preventieve stadium daarvoor zijn we al voorbij, het curatieve stadium, daar zitten we middenin, dweilend met de kraan open. De huidige mondiale systeemcrises, vrijwel alle met negatieve trends op existentieel gebied, staan niet los van elkaar, ze versterken elkaar. De Antropoceen mens is, zo blijkt meer en meer, een evolutionaire mismatch. We zien bijvoorbeeld de desastreuze ontkoppeling tussen biosfeer en fossiel-technologische industrie, tussen leven in relatie met de natuur en megaverstedelijking. De nadelige gevolgen van de materiële behoeften in de megasteden worden vooral elders gevoeld, in kwetsbare rurale gemeenschappen.
Er is een sterke onderstroom gaande die we kunnen typeren als een steeds moeilijker te beheersen systemisch conflictmechanisme. Dit houdt verband met het toenemende verval van stabiele aantrekkingskrachten en toenemende tegenovergestelde instabiliserende stresskrachten voor samenwerking. Conflictfuiken ontstaan wanneer meerdere actoren elkaar gevangen houden, nee, dat zeg ik verkeerd: niet elkaar gevangen houden, niet zozeer willens, maar gevangen WORDEN gehouden en daarin, ongewenst, verstrikt raken. We zijn er ONDERHEVIG aan. Kortom: de huidige krachten (die we weliswaar zelf hebben mede veroorzaakt) overkomen ons. Deze dynamiek kan overal worden waargenomen EN bemoeilijken gewenste samenwerkingsoplossingen.
Die structurele enge verengende fnuikende fuiken, deze achtergronden, deze onderstromen, die zullen naar mijn mening in ogenschouw moeten worden genomen, ook ten aanzien van ‘oplossingen’ als burgerberaden.
Gelatenheid is iets anders dan nihilisme, fatalisme, cynisme, pessimisme, optimisme of idealisme: Het bevindt zich buiten deze range. Hoewel, er blijven natuurlijk nog wel twee leuke -ismen over: tragisme en terminalisme. Het Holoceen bevindt zich in een terminale fase en dat is tragisch.
Gelatenheid bevindt zich buiten het spectrum van hoop en wanhoop. Ik beweer – met overdreven grote stelligheid, en ik hoor de reacties graag: burgerberaden en grassroots, we redden het er niet mee! Daar zullen ook de Lennarten en de Walters van deze wereld zich uiteindelijk bewust van moeten worden!!
LikeLike
Jaap, Lennart
het lijkt me wel wat dat jullie verder van gedachten wisselen op ‘Open Discusie’. Dit blogstuk van Arthur Oldeman gaat over juridische aspecten van de big oil maffia. Sorry maar dat zijn de regels die niet ik maar de moderator heeft opgelegd.
LikeGeliked door 1 persoon
Vinnik wel een goed idee Goff. Maar dan moet je beloven dat jij daar ook aan mee doet, bijvoorbeeld door te reageren op onze laatste bijdragen of door daar iets anders aan te snijden. Want wij kunnen niet zonder jou ….
LikeLike
Jaap,
Nog een laatste reactie hier; daarna kunnen we verder in de Open Discussie. Zoals je zelf eerder opmerkte: de bal kan twee kanten op. Jij schat blijkbaar in dat de kansverdeling inmiddels bv 95-5% is op een negatieve afloop. Ik schat die kansverdeling vooralsnog op 50-50%, in besef dat het misschien best dichter bij jouw schatting kan liggen.
Alleen door ons best te doen de kans op een positieve uitkomst te benutten, hoe klein die ook mag zijn, kunnen we die kans vergroten en toekomstige schade nog zoveel mogelijk beperken. Jouw stelligheid dat dit toch niets oplevert, levert denk ik niet veel op, anders misschien dan dat het met die houding alleen maar mee kan vallen.
LikeLike
Lennart,
“Alleen door ons best te doen de kans op een positieve uitkomst te benutten, hoe klein die ook mag zijn, kunnen we die kans vergroten en toekomstige schade nog zoveel mogelijk beperken. ”
Het woordje “alleen” valt me op.
Misschien is een tijdje niets doen wel beter. Lao Tse schreef al dat het grootste effect voortkomt uit het niet-doen.
Ik zie een parallel met zeilen: een zeilboot komt vooruit dankzij twee zeilen: eentje in de lucht en eentje in het water, de kiel en de zwaarden.
Zo zeilt de mensheid ook: er is een zeil in de objectieve werkelijkheid van het veranderende klimaat.
En er is een zeil in de door mensen opgebouwde, golvende werkelijkheid van meningen, voorkeuren en loyaliteiten.
We kunnen wel van alles bedenken om ons zeil goed te richten in de klimaatwerkelijkheid, maar dat kan het schip laten kapseizen, omdat die koers niet stabiel genoeg ligt in de mensenwerkelijkheid. Eerst moeten de zwaarden neergelaten worden.
Waarschijnlijk zullen het andere factoren dan klimaat zijn die het besef doen groeien dat onze huidige modus vivendi verleden tijd is. Dat is het neerlaten van de zwaarden. En dan pas kan de grootschoot van het klimaatzeil aangetrokken worden.
LikeGeliked door 1 persoon
Dirk,
Volgens mij beschrijf je metaforisch precies waar ik het ook over heb: en je best doen, kan zo nodig ook betekenen dingen niet (meer) doen. Zoals bv dit gesprek niet voortzetten in deze draad, maar in de Open Discussie (nav verzoek van Goff).
LikeLike
Dirk ziet een leuke parallel met zeilen: “een zeilboot komt vooruit dankzij twee zeilen: eentje in de lucht en eentje in het water, de kiel en de zwaarden [tot en met] en dan pas kan de grootschoot van het klimaatzeil aangetrokken worden.”
Dirk, kan jij tot een analyse komen vanuit welke hoek de wind waait? Hoe sterk deze is (een flauw briesje of orkaankracht)? Kan je er tegenop zeilen? Wanneer denk je dat we de grootschoot aan kunnen trekken?
Lennart, ik ben verheugd te constateren dat het mij gelukt is om jou te prikkelen.
Walter, je zegt: “Het volgende wil ik nog even benadrukken als het al niet duidelijk was dat “we” (de G20 met 80% van alle rijkdommen) vast zitten in het economische model (het kapitalisme) dat alle andere facetten van ons leven domineert: Volgens mij is het dan logisch en nuttiger of zelfs levensnoodzakelijk om na te denken hoe WE onze maatschappij/samenleving in de transitie willen organiseren wetende dat WE zullen moeten consuMINDEREN.”
Ik neem aan dat je met alle drie keer ‘we’ steeds dezelfde ‘we’ bedoeld? Duidt dit dan niet op een contradictio in terminis ofwel een superspagaat? Is de ‘macht’ van de G20 niet tegelijk haar onmacht wat het klimaatprobleem betreft?
Goffie, nu noem je het plotseling ‘kans’fantasietjes. Verleg de doelpalen niet jongen! Kijk je eigen eerdere reacties er nogeens op na om te beoordelen wat je er eerder met fantasietjes en borrelpraat bedoelde.
LikeLike
@jaaplont
“Ik neem aan dat je met alle drie keer ‘we’ steeds dezelfde ‘we’ bedoeld? Duidt dit dan niet op een contradictio in terminis ofwel een superspagaat? Is de ‘macht’ van de G20 niet tegelijk haar onmacht wat het klimaatprobleem betreft?”
Je hebt groot gelijk, dat is idd het dilemma en DE uitdaging….mindshift dus…
LikeLike
Pingback: De COP28 eindtekst: gezien de fossiele lobby een succes | Klimaatverandering