Versnelt de opwarming van de aarde? Die vraag leidt al enkele jaren tot pittige discussies op sociale media, waarin zich regelmatig ook klimaatwetenschappers mengen. Die discussie laaide vorige week weer op, naar aanleiding van een artikel in Geophysical Research Letters. De auteurs zijn vertrouwde namen in het online klimaatdebat. Grant Foster is een statisticus, in klimaatkringen al zo’n twintig jaar bekend als Tamino, van het blog Open Mind. En Stefan Rahmstorf is een door de wol geverfde klimaatwetenschapper van het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung. Hij is een van de bloggers van RealClimate, en was een van de eerste wetenschappers die tien jaar geleden al wees op signalen dat er een vertraging van de circulatie in de Atlantische Oceaan gaande is.
Het onderzoek borduurt voort op een eerdere publicatie van Rahmstorf en Foster uit 2011. Ze presenteerden daar een statistische methode om de belangrijkste oorzaken van variabiliteit van de wereldtemperatuur op korte termijn uit de gegevens te filteren: vulkanische aerosolen, wisselingen in zonne-activiteit en de oscillatie van El Niño’s en La Niña’s (ENSO). Door deze “ruis” grotendeels weg te filteren ontstaat er een beter zicht op het “signaal”: de antropogene opwarming. Een eventuele verandering in de snelheid van opwarming wordt dan beter detecteerbaar. In de afbeelding hieronder is het verschil zichtbaar tussen de gefilterde en de ongefilterde data.
In een volgende stap wordt er via twee verschillende statistische analyses gekeken of er sprake is van een statistische verandering van de snelheid van de opwarming in de gefilterde data. Beide methodes vinden een sprongsgewijze versnelling vanaf 2013 of 2014.
Enkele wetenschappers hebben commentaar geleverd op het onderzoek. Niet in de vorm van welles-nietes, want daar zijn wetenschappers te genuanceerd voor. Grant Foster heeft op zijn blog al gezegd dat hij zich wel kan vinden in veel kanttekeningen. Hij geeft ook een heldere uitleg over het onderzoek, en breidt het uit met de temperatuurgegevens van afgelopen jaar.
Ik kan me goed vinden in het commentaar van John Kennedy, alias Diagram Monkey. Kennedy meent dat het onderzoek weinig toevoegt aan wat we al weten. Dat de afgelopen jaren uitzonderlijk warm waren is niets nieuws. Dat is zorgelijk, absoluut. Maar zolang er nog onduidelijkheid is over de precieze oorzaak, of, meer waarschijnlijk, combinatie van oorzaken, valt er niet veel meer over te zeggen. In het slechtste geval is het een niet-lineaire feedback, waardoor de opwarming vanaf nu echt sneller zal blijven verlopen, totdat we stoppen met onze uitstoot van broeikasgassen. In het beste geval is het toch vooral natuurlijke variabiliteit. Dan zouden we over een paar jaar weer een tijdje in iets rustiger vaarwater terechtkomen, zonder spectaculaire nieuwe records van de gemiddelde wereldtemperatuur. Zonder dat dat afdoet aan de noodzaak om zo snel mogelijk de uitstoot van broeikasgassen terug te brengen, overigens. Voor komend jaar valt geen afkoeling te verwachten, omdat zich een volgende El Niño lijkt te ontwikkelen. Een grote bel warm water die zich op zo’n 100 tot 200 meter diepte van west naar oost verplaatst in de tropische Stille Oceaan is een van de aanwijzingen. Al blijft het altijd de vraag of de atmosfeer aan zal haken bij wat de oceaan doet, om op die manier de El Niño voor een aantal maanden als het ware te fixeren.
Het is niet uit te sluiten dat natuurlijke variabiliteit de resultaten van Foster en Rahmstorf beïnvloedt, omdat het niet mogelijk is om die variabiliteit helemaal weg te filteren. Daar wijst ook Nathan Lenssen op, in een gastbijdrage op RealClimate. Zeker voor een vrij korte periode, van iets meer dan tien jaar, is dat zeker mogelijk. Zoals ik al eerder heb gezegd, doet de huidige discussie met denken aan die over de zogenaamde hiatus van een decennium geleden. Toen bleef de wereldtemperatuur een aantal jaar achter bij de langetermijntrend. En concludeerden pseudosceptici dat het wel meeviel met de opwarming. Ben ik te optimistisch als ik die parallel trek? Een versnellingsontkenner, zelfs? De tijd zal het leren. Wie over het klimaat nadenkt moet leren leven met dit soort grote onzekerheden. Hoe lastig dat ook kan zijn.
Klimaatverandering 