Ook in 2025 nam de warmte-inhoud van de oceaan toe

Opwarming van de aarde houdt in dat de temperatuur aan het aardoppervlak stijgt. Zo kijken we er meestal tegenaan, en er is ook niets tegenin te brengen. Maar bekijk je het met een natuurkundige blik, dan is die temperatuurstijging eigenlijk een symptoom van een verstoring van de energiebalans van de aarde. Er komt meer energie binnen dan eruit kan. Ongeveer 90 % van die energie hoopt zich op de oceaan. De toename van de warmte-inhoud van de oceaan geeft dan ook een goede indicatie van hoe ver de energiehuishouding van het klimaat uit evenwicht is. Ook vorig jaar nam de oceaan een enorme hoeveelheid warmte op.

Naast de grote invloed van het versterkte broeikaseffect, is er ook nog wat natuurlijke variatie in de warmte-opname. En net als bij schommelingen in de temperatuur van het oceaanoppervlak speelt de cyclus van El Niño’s en La Niña’s hierbij een belangrijke rol. Bij koude La Niña’s kan de oceaan veel warmte opnemen, omdat er dan veel koud water aan de oostkant van de tropische Stille Oceaan opwelt vanuit de diepte. Bij een El Niño komt er veel minder koud water naar boven en ontstaat er als het ware een warm deksel op de oceaan dat de warmte-opname afremt. Ook zinkt er aan de westkant van de Stille Oceaan minder warm water naar diepere lagen. Er spelen ook nog andere factoren mee, zoals verschillen in wolkenpatronen. Het gaat immers over het klimaat, waar altijd allerlei interacties van invloed zijn. Ik ga daar in dit verhaal niet dieper op in.

De variatie op korte termijn is beter zichtbaar in de afbeelding hieronder. Ook is de seizoensvariatie zichtbaar, die het gevolg is van het feit dat het grootste deel van de oceaan op het zuidelijk halfrond ligt. In de zuidelijke zomer is de oceaan logischerwijs wat warmer dan in de winter.

2025 was een La Niña jaar, wat bijdroeg aan de opname van een grote hoeveelheid warmte door de oceaan: 23 ± 8 zetajoule. (Zeta staat voor een 1 met daarachter 21 nullen. Ter vergelijking, de totale hoeveelheid energie die de mensheid per jaar gebruikt is ruim 0,6 zetajoule.) Maar het is niet alleen La Niña. Over langere periodes is sinds een jaar of 10 weer een versnelling van de warmte-opname te zien, terwijl de snelheid eerder iets leek af te nemen. De opwarming van de aarde gaat dus nog altijd sneller, terwijl de grens van anderhalve graad akelig dichtbij komt.

De pagina over warmte-opname door de oceaan van de Europese klimaatservice Copernicus is nog niet bijgewerkt met de gegevens van 2025. Het onderstaande kaartje van die pagina is interessant als aanvulling op de grafieken hierboven. Het geeft aan op welke locaties in de oceaan meer en minder warmte accumuleert. Ruwweg komt het erop neer dat de warmte-opname het grootst is op plaatsen waar de opwarming van de afgelopen halve eeuw al is doorgedrongen tot diepere lagen van de oceaan. Dat zijn de plekken waar water vanaf het oppervlak naar de diepte zinkt en waar het in die relatief korte tijd, op geologische tijdschaal, naartoe is gestroomd. Op plekken waar water vanuit de diepte naar het oppervlak komt is de accumulatie van energie is juist klein. Daar wordt het oceaanoppervlak steeds ververst door “oud” water, dat nog niet is opgewarmd door het versterkte broeikaseffect.

De koude plek onder Groenland hangt waarschijnlijk samen met verminderd warmtetransport langs het oceaanoppervlak, door de vertraging van de circulatie in de Atlantische Oceaan. De afbeelding hieronder laat zien dat de oceaan op die plek juist minder warm is aan het oppervlak, terwijl op enkele andere plekken in de noordelijke Atlantische Oceaan warmte-inhoud in de laag eronder is afgenomen.