2024 gaat vrijwel zeker als warmste jaar sinds de metingen de boeken in, aldus klimaatdiensten Copernicus en het WMO. 2023 was al ongekend warm, onder meer door El Niño en, zo blijkt nu, een afname in bewolking. Dit jaar verdween El Niño weer, en onder meer daardoor ‘voorspelde’ ik begin dit jaar dat 2024 waarschijnlijk niet warmer zou uitpakken dan 2023, of in elk geval niet zo veel warmer. Helaas heb ik ongelijk gekregen. Waar 2023 net onder de 1,5°C uitkwam, zal 2024 waarschijnlijk zo’n 1,55 – 1,6°C warmer zijn dan het einde van de 19e eeuw. Is nu het doel uit het Parijsakkoord gepasseerd? Nee. Nog niet. Maar het begint wel behoorlijk uit zicht te raken. We zitten er namelijk al wel heel erg dicht ook, zo schrijft ook het KNMI. We gaan er in deze blog wat verder op in.
Nee, de 1,5°C van ‘Parijs’ is nog niet gepasseerd
Verschillende media schrijven nu dat het 1,5C doel ‘dood’ zou zijn, of in elk geval dat we dat station gepasseerd zijn. Als de jaarlijks gemiddelde temperatuur die 1,5°C opwarming heeft overschreden, waarom doen we op klimaatconferenties dan alsof dat nog een haalbaar doel is? Dat komt omdat de doelstellingen in het Parijsakkoord slaan op een langjarige gemiddelde temperatuur van de aarde. Met andere woorden, de ene anderhalve graad is de andere niet, zo schreef Hans twee jaar terug ook al. Als we spreken over een gemiddeld klimaat, dan praten we meestal over 10, 20, of 30-jarige gemiddeldes. Dat we in 2024 een gemiddelde temperatuur van meer dan 1,5°C boven het pre-industriële tijdperk registeren, betekent daarmee dus niet dat de doelen uit het Parijsakkoord uit zicht zijn. De langjarig gemiddelde ‘Global Warming Index’ staat nu op +1,31°C, de WMO registreert een opwarming van +1,30°C, en volgens Copernicus zitten we zelfs al op +1,36°C. Op basis van de opwarmingstrend in de afgelopen jaren schat Copernicus dat we rond 2030 de 1,5°C ‘echt’ passeren.
Dat is dus waarom beleidsmakers het nog over 1,5°C hebben als een doel dat in feite nog niet overschreden is. In theorie is het namelijk nog mogelijk om de opwarming van de aarde onder die 1,5°C te houden. Maar in de praktijk zijn er, denk ik, weinig redenen om aan te nemen dat dat echt nog gaat lukken.
Theorie versus praktijk
In principe is het simpel: de opwarming stopt als we stoppen met het uitstoten van broeikasgassen, zo legde Guido hier een aantal maanden geleden nog duidelijk uit. We zouden nog wat extra opwarming kunnen verwachten door een afname van aerosolen, of door terugkoppelingen in het klimaat, maar grof gezegd gaat het principe ‘geen CO2-uitstoot, geen opwarming’ wel op. Als we de opwarming dus onder die 1,5°C willen houden, moeten we nu stoppen met het uitstoten van broeikasgassen door de verbranding van fossiele brandstoffen en ontbossing. Maar, in tegenstelling tot wat er wordt beloofd en afgesproken, brengen de meeste landen hun fossiele uitstoot nog niet (snel genoeg) terug. Rijke westerse landen, die voor veel van de historische uitstoot verantwoordelijk zijn en zelf best goed gepositioneerd zijn om de transitie naar een duurzame economie uit te voeren, blijken zelfs grote aanjagers van nieuwe fossiele projecten. Tegelijkertijd gaat het aandeel duurzame energie wereldwijd in een rap tempo omhoog. Maar helaas faciliteert dat vooral een toename in het totale energie- en elektriciteitsverbruik, en is dat vooralsnog te weinig een vervanging van fossiele energie.
De Climate Action Tracker (CAT) ‘thermometer’ geeft op een duidelijke manier weer hoeveel opwarming we in 2100 kunnen verwachten op basis van beleid en beloftes (het KNMI schreef laatst trouwens over een vergelijkbare analyse op basis van UNEP-data). Met het huidige klimaatbeleid en daadwerkelijke acties steven we af op een opwarming van zo’n +2,7°C aan het einde van de eeuw. Dat zou delen van de wereld onleefbaar maken en daarmee zouden we bepaalde gevaarlijke kantelpunten zeer waarschijnlijk passeren. Er zijn gelukkig wel redenen om minder opwarming te verwachten, want de meeste landen hebben strengere beloftes gedaan in hun ‘Nationally Determined Contributions’ (NDCs). Dat zijn nationale doelstellingen die landen eens in de zoveel jaar moeten aanleveren bij de klimaatorganisatie van de VN (de UNFCCC). Op basis van die beloftes en doelstellingen zouden we een opwarming van +2,1°C kunnen verwachten. Dat is beter, maar voldoet nog steeds niet aan de doelstellingen uit het Parijsakkoord. De CAT (en het UNEP) schetst ook een optimistisch scenario (naast de NDCs ook inclusief net-zero beloftes), waarin we op +1,9°C uit zouden komen. Alleen in het meest optimistische ‘best case’ scenario zou het mogelijk zijn om de opwarming tot 1,5°C te beperken. Als ik bij de dokter zit en te horen krijg dat een operatie alleen in het allermeest optimistische scenario succesvol is, dan ga ik niet met een gerust hart naar huis.
Piek(er)en
De kans is dus erg groot dat we die 1,5°C grens ergens in de aankomende 10 jaar wel echt passeren. Zelfs in het meest optimistische scenario dat nog steeds enigszins realistisch is, is het vrijwel onmogelijk om niet over die 1,5°C heen te gaan. Maar vrijwel alle klimaatscenario’s die in de IPCC-rapporten worden gebruikt die 1,5°C in leven houden (in 2100, dan), gaan uit van een ‘overshoot’ met behulp van negatieve emissies.
Bij deze overshoot-scenario’s is er in de aankomende decennia een piek in de opwarming waarna de gemiddelde temperatuur van de aarde daarna weer naar beneden gaat door middel van negatieve emissies. Negatieve emissies klinkt een beetje als magie, maar dat begrip omvat naast CO2-verwijdering uit de lucht door technische trucjes ook de bevordering van natuurlijke processen zoals koolstofafvang door het planten van bomen, oplossing in de oceaan, of door verwering van gesteentes. Maar de overshoot-scenario’s die 1,5°C in leven houden gaan uit van negatieve emissies op een schaal die (volgens velen) onrealistisch is. Natuurlijk hangt de benodigde hoeveelheid negatieve emissies af van hoe ver we 1,5°C overschrijden. Afgaande op de projecties die de CAT-thermometer schetst, is dat zelfs in een optimistisch scenario nog een paar tiende graden afkoeling. Geen enkele CO2-verwijderingstechniek kan (nu) op die schaal worden uitgerold, onder meer door een tekort aan ruimte benodigd voor sommige technieken. Daarnaast zijn er nog veel onzekerheden over de mogelijk negatieve gevolgen van sommige van deze technieken, en ontbreekt het momenteel aan een duidelijk verdienmodel voor bedrijven om erin te investeren.
Ook al zou de schaal van negatieve emissies geen belemmering zijn, dan nog is een overshoot-scenario niet direct aantrekkelijk. Klimatologisch bekeken zijn er behoorlijke risico’s die gepaard kunnen gaan met een tijdelijke overshoot, onder meer door traagheid in het klimaatsysteem. Zo is er een reële kans dat we tijdens zo’n opwarmingspiek bepaalde kantelpunten passeren. En dat kunnen we met behulp van negatieve emissies niet zomaar kunnen terugdraaien. Het beste wat we kunnen doen is stoppen met piekeren en nu urgent onze uitstoot reduceren.
Kansen
Een mogelijke kans voor het snel afvlakken van de opwarming is te vinden in reductie van methaanuitstoot. Methaanuitstoot is voor ongeveer 30% van de huidige opwarming verantwoordelijk. Het gros van de methaanuitstoot komt van intensieve veehouderij, maar ook van restemissies van de productie van fossiele brandstoffen en van afvalverwerking. Emissiereductie van methaan kan – in tegenstelling tot CO2 – wél een afkoelende werking hebben. Methaan is een veel sterker broeikasgas dan CO2, maar heeft een korte verblijftijd in de atmosfeer (zo’n 12 jaar), waarna het afbreekt in onder meer CO2. Als we stoppen met methaan uitstoten, gaat de concentratie in de atmosfeer dus relatief snel naar beneden, wat in feite voor een afkoeling kan zorgen. Methaanemissies snel reduceren biedt dus een grote kans om de opwarming snel af te zwakken, en gelukkig zijn daar ook internationale afspraken over gemaakt.
Daarnaast ben ik misschien iets te negatief over die negatieve emissies. De afvang (en opslag en hergebruik) van CO2 zal zeker voor industrieën waarbij emissiereducties lastig zijn (zogenaamde ‘hard-to-abate’ sectoren, denk aan staal- en cementindustrie) een belangrijke optie zijn voor emissiereducties, totdat duurzame alternatieve volwassen zijn. Maar dat draagt bij aan een netto-nul situatie, en dus geen afkoeling. Maar het zou wel kunnen helpen in het ontwikkelingen van de technieken voor negatieve emissies. En de onzekerheden die nu bestaan over de opschaling van sommige technieken kunnen ook de juiste kant op vallen. Daar moeten we niet zomaar van uit gaan, denk ik, maar het is moeilijk in te schatten hoe ver ontwikkeld bepaalde technologieën over een paar decennia zijn.
Hoogstwaarschijnlijk
We kunnen de stand van zaken dus als volgt samenvatten. Nee, we zijn de +1,5°C nog niet gepasseerd. Ja, we gaan ergens in de komende 5 – 10 jaar hoogstwaarschijnlijk wel de 1,5°C passeren. En nee, de kans is vooralsnog klein dat we na een piek in de opwarming uiteindelijk toch onder of rond die 1,5°C uitkomen.
Dat is misschien niet zo’n vrolijke kerstboodschap. Maar het wel belangrijk om hier eerlijk over te zijn. Overheden en bedrijven die beweren dat ons klimaat- en energiebeleid nu in lijn is met de doelen uit het Parijsakkoord verkopen gebakken lucht. Politici die Parijs onderschrijven en tegelijkertijd waarschuwen dat klimaatbeleid niet te hard moet gaan, hebben een neus langer dan Pinokkio, óf ze hebben geen flauw benul van waar ze het over hebben (misschien nog wel zorgelijker). Sommige politici en CEOs hebben belang bij traag klimaatbeleid, bijvoorbeeld omdat hun verdienmodel te veel is gebaseerd op de oude, fossiele, economie. Zij proberen ons te misleiden met rooskleurige verhalen over dat we al zo goed bezig zijn, en ons als samenleving effectief te verlammen om sneller en meer actie te ondernemen.
Hoop
Hoe houd je nog hoop in deze soms barre tijden? Het is belangrijk om ons te realiseren dat het passeren van de 1,5°C geen kantelpunt op zichzelf is. Elke tiende graad extra opwarming die we kunnen voorkomen, is belangrijk om toekomstige problemen en risico’s te beperken. En wat de CAT-thermometer ons laat zien, is dat een opwarming tussen de 1,5°C en 2°C aan het eind van deze eeuw wel mogelijk is. We moeten hoop houden in zo’n optimistisch scenario. Want hoop doorbreekt machteloosheid. En hoop stelt ons in staat om in actie te komen. Neerslachtig zitten wachten totdat het allemaal misgaat, dat mag – in mijn optiek – geen optie zijn.
Ik eindig hier graag met een quote van Noam Chomsky:
“Optimism is a strategy for making a better future. Because unless you believe that the future can be better, it’s unlikely you will step up and take responsibility for making it so. If you assume that there’s no hope, you guarantee that there will be no hope. If you assume that there is an instinct for freedom, there are opportunities to change things, there’s a chance you may contribute to making a better world. The choice is yours.”
Klimaatverandering 
Maar dat zou betekenen dat als we alsnog de CO2-emissies omlaag brengen gedurende langere tijd het mogelijk is om de gemiddelde temperatuur al binnen decennia weer omlaag te krijgen. Het klimaatsysteem is dan blijkbaar in staat om al op korte termijn te reageren op veranderingen in CO2-gehalte door verminderde CO2-emissies het geen op zich goed nieuws zou zijn. Het is niet zo onomkeerbaar zoals zo vaak beweert wordt.
LikeLike
Raymond,
Dat lijkt me een misverstand. Arthur zegt dat helemaal niet.
LikeLike
Arthur,
voor heel veel mensen in zogeheten ‘ontwikkelingslanden’ is (behalen van) de 1,5° norm irrelevant. Cop 29 heeft duidelijk laten zien dat solide aanpassing aan het * huidige * niveau van de opwarming hen door zogeheten ‘ontwikkelde landen’ niet gegund is. Het citaat van Chomsky waarmee het stuk eindigt is wat mij betreft nogal misplaatst, en wellicht uit zijn context gelicht. Ik schat in dat niet hoop/optimisme maar wanhoop de drijfveer van die vele mensen in ‘ontwikkelingslanden’ is. Links of rechtsom, Cop 29 is kolonialisme 3.0
LikeLike
Hallo Goff,
Wat een rare en zelfs hatelijke reactie plaats je hier. De logische samenhang in je reactie is ver te zoeken.
ALS aanpassing niet gegund zou zijn aan “zogeheten ontwikkelingslanden”, wat overigens discutabel is, dan is de implicatie nou juist dat het beperken tot 1,5 of 2,0 °C belangrijker wordt!
Mitigatie vs. adaptatie zijn namelijk communicerende vaten. Hoe minder inspanning je steekt in het behalen van de “well below 2.0°C” uit het Klimaatakkoord, des te méér je op termijn uit gaat geven (en mis zal gaan lopen qua welvaart) ten behoeve van de aanpassing.
In IPCC AR4 is dit wat verder uitgewerkt met het derde begrip ‘Impact’ waar de klimaatschade, zoals een misgelopen welvaartsgroei, onder valt. Deze ‘cost of impacts’ kan je echter ook onder de adaptatie-kosten scharen waar rijkere landen de ontwikkelingslanden voor dienen te compenseren:
Tijdens COP29 is er een véél groter bedrag gereserveerd, zowel t.b.v. ‘cost of impacts’ als ‘cost of adaptation’, dan tijdens de eerdere klimaattoppen. Nog steeds is dit bedrag enorm veel lager dan de klimaatschade die er verwacht wordt door “zogenaamde ontwikkelingslanden”. Maar deze $300 miljard per jaar (!) is nog altijd 3 x hoger dan er in 2009 werd afgesproken.
In conceptueel opzicht kan je stellen dat dikwijls cost of impacts en cost of adaptation ten onrechte op één hoop gegooid worden. In de praktijk gebeurt dit ook op de UNFCCC klimaattoppen, waar er slechts één onderhandelingsmechanisme is voor deze beide kostensoorten.
De essentie is echter: indien er minder aan financiële middelen voor aanpassing gereserveerd wordt… neemt de urgentie van mitigatie (emissiereductie) juist toe.
LikeLike
Het gaat hier specifiek over opwarming. Moeten we eigenlijk niet ALLE planetaire grenzen en hun overshoot in ogenschouw nemen om onze verhouding tot de reële ontwikkelingen, en daarmee de eventuele kracht van hoop in te schatten?
Wanneer overshootprincipes en -mechanismen zich op planetair niveau ontwikkelen zoals ze zich nu ontwikkelen, neemt dan niet, logischerwijs, de spanningsopbouw toe, zowel in de natuur- als in de cultuursferen, waardoor de menselijke veranderingsmogelijkheid steeds verder afneemt?
Is het niet zo dat de mens machtig bleek/blijkt in de zin van veroorzaker, terwijl de mens nu toenemend onmachtig blijkt te worden in de zin van meer en meer onderhevig rakend aan deze veranderende evolutionaire overmacht van natuurlijke zelforganisatie?
Overmacht die in toenemende mate wordt gestuurd door fundamentele natuurlijke overshootprincipes en mechanismen op planetair nivo?
LikeLike
Bob,
“De essentie is echter: indien er minder aan financiële middelen voor aanpassing gereserveerd wordt… neemt de urgentie van mitigatie (emissiereductie) juist toe.”
Dat is kantoor academische kantoorttafel drogredenering. Aan toekomstige ghg-reductie door ‘rijke’ landen hebben de huidige gedupeerden in ‘arme’ landen helemaal niks. $300 miljard is een fooi. Ik zie niet wat aan die constatering hatelijk (jouw kwalificatie) is. Effe op je terminologie letten s.v.p.
Overigens is het diagrammetje dat je meestuurt een academisch tekenrafel ding uit 1947 c.q. 1967. In dat diagrammetje is de tijdfactor weggemoffeld. En tijd is essentieel voor de echt gedupeerden.
LikeLike
Jaap,
“Het gaat hier specifiek over opwarming. Moeten we eigenlijk niet.. etc.”
Tja, daarom is het hier klimaatveranda. En nee, verder hoeven we hier eigenlijk niks.
LikeLike
Goff,
Met de bewering dat gedupeerden in arme landen niks zouden hebben aan een toekomstige emissie-reductie in rijke landen, zit je er helemaal naast. De rijken (of je het nou op het niveau van landen bekijkt, of individuen, of nog anders) nemen het leeuwendeel van de uitstoot voor hun rekening. En dus ook van de opwarming. Terwijl de armen het meest kwetsbaar zijn. Bijvoorbeeld omdat ze vaak grotendeels afhankelijk zijn van landbouw. En natuurlijk ook omdat ze de middelen niet hebben om zich aan te passen.
Het is basale logica. En logica blijft logica, ook als die van een ‘academische kantoortafel’ komt.
LikeGeliked door 1 persoon
Hans
je reactie is m.i. westers kolonialisme 3.0 van de academische tekentafel. Voor de mensen in ‘arme landen’ is ghg-reductie door ‘rijke landen’ irrelevant. De huidige opwarming van 1,3°C (Arthurs stuk refereert daaraan) is NU al desastreus voor al die mensen in vooral Afrika. Emissie-reductie is interessant/relevant voor de rijke landen. Voor de ‘arme’ landen is die reductie anno 2024 irrelevant. Vandaar de woede van ‘de armen’ in cop 29 over de fooi van $ 300 miljard voor aanpassing aan gevolegen van waar zelf geen oorzaak van waren.
Dus nogmaals: gedupeerden in arme landen hebben helemaal niks aan emissie-reductie door rijke landen. Zij zijn de klos en intussen peuren de rijke landen mineralen uit hun grond om hun co2-vrije energie ‘betaalbaar’ te houden. Het gebeurt as we speak. Het is kolonialisme 3.0
LikeLike
Raymond, als je bedoelt dat als we op termijn de CO2 concentratie omlaag krijgen, dat de temperatuur daar dan wel relatief snel op reageert, dan ja, dat klopt (in theorie). “Het is niet zo onomkeerbaar zoals zo vaak beweert wordt.” – dat is te simpel, want dat gaat voor veel zaken niet op. Globale temperatuur wordt grotendeels gedreven door de CO2 conc. Maar er zijn genoeg onderdelen in het klimaatsysteem, denk aan het smelten van permafrost, smelten van de gletsjers en ijskappen, het veranderen en stilvallen van oceaanstromingen, het verschuiven van atmosfeercirculatie (ook als gevolg van eerder genoemde), die wel onomkeerbaar veranderd kunnen worden. Er zit een gevaarlijke hysterese in het klimaatsysteem die we liever niet willen activeren, maw het is een stuk beter om nu zsm die opwarming tegen te gaan, dan later de boel een beetje af te koelen.
LikeLike
Jaap, ja, uiteraard is het beter om een ‘holistischere’ blik toe te passen en niet alleen blind te staren op CO2tjes en graden celsius, maar alle planetaire grenzen. Deze blog gaat echter over het 1,5C doel en daarom focus ik toch op de CO2tjes en graden Celsius hier.
LikeLike
Goff,
Ik begrijp je punt wel. Ja, wat er nu gebeurt ook qua grondstoffen-rush voor de energietransitie hier, maar ook qua monocultuur bomen planten voor onze CO2 compensatie, dat is allemaal helaas een neo-kolonialisme. Dat hoeft niet zo te zijn, maar dat is helaas wel hoe het nu allemaal gebeurt, omdat we de mondiale economie niet veranderen.
Dat gezegd hebbende ben ik het niet eens met je punt dat het 1,5C doel en emissiereductie hier niet belangrijk zou zijn voor het mondiale zuiden en de eilandstaten. Het klopt helemaal dat de huidige opwarming al desastreus is (daar heb ik in deze blog geen aandacht aan besteed maar zoals je weet heb ik daar wel eerder over geschreven). Maar nog meer opwarming is nóg erger. Dat weten zij ook. De verantwoordelijkheid voor emissiereductie ligt echter bij het mondiale noorden. Die boodschap probeer ik ook duidelijk te maken (in andere blogs en op social media). De rechtszaak “verplichtingen van staten met betrekking tot klimaatverandering” van oa Vanuatu die nu bij het Internationaal Gerechtshof loopt, volg ik met veel interesse. Dat is namelijk een manier waarop -hopelijk- vervuilende landen emissiereductie wat meer kan worden afgedwongen. En wat er tijdens de COP29 aan klimaatfinanciering is afgesproken is natuurlijk schandelijk.
LikeLike
Jaap, Goff, allen,
Klimaat staat centraal op Klimaatveranda, maar o.a. het IPCC laat zien dat klimaat en duurzame ontwikkeling niet los staan van andere overshoot-aspecten, zoals grondstoffen, biodiversiteit, bevolkingsgroei, etc. Ook op Klimaatveranda kan het zinvol zijn die aspecten in beschouwingen mee te nemen.
Datzelfde geldt m.i. voor de communicerende verbanden tussen mitigatie, adaptatie en loss & damage, waar Bob op wijst. Het is niet of-of, maar en-en, waarbij Goff terecht opmerkt dat m.n. het Westen de rest van de wereld, en de toekomst, nog altijd koloniseert en uitbuit. Dus waar vinden we actieve hoop?
Wordt het niet eens tijd voor een mondiaal burgerberaad, georganiseerd door wereldburgers zelf, om te bespreken op welke manier en met hoeveel opwarming we de komende decennia al of niet samen willen (en denken te kunnen) leven op deze mooie, maar steeds meer verkrachte planeet?
In Dronten hebben ze al een mooi voorbeeld gegeven met een lokaal toekomstberaad, inclusief deelname van kinderen: In gesprek met de toekomst · Lokale Democratie Misschien kunnen we daarvan leren en dit ook (opnieuw) mondiaal organiseren, ergens in de komende jaren/decennia. Zie bv: Global Assembly
Wellicht kan de strategie van Extinction Rebellion helpen om via burgerlijke ongehoorzaamheid af te dwingen dat staten mondiaal de uitkomsten van zulke burgerberaden steeds meer gaan opvolgen, mede daartoe aangezet door toenemende klimaatschade als gevolg van de huidige geopolitieke impasse.
De best beschikbare wetenschappelijke informatie geeft aan dat de urgentie om tot radicale systeemverandering te komen groter is dan ooit. Zie bv dit recente rapport van David Spratt: COLLISION COURSE Gevestigde belangen nemen dit te weinig serieus totdat burgers zich voldoende weten te organiseren.
De centrale vraag voor iedereen die deze info wel serieus neemt, lijkt dus te zijn: hoe kunnen we bijdragen aan een betere lokale en mondiale organisatie van wereldburgers om de schade van opwarming nog zoveel te kunnen beperken? Zie bv dit antwoord van Dana Fisher: Saving Ourselves
“Fisher examines the radical flank of the climate movement: its emergence & growth, its use of direct action, & how it might evolve as the climate crisis worsens. She considers when & how activism is most successful, identifying the importance of creating community, capitalizing on shocking moments, & cultivating resilience.”
Een veelvragende, maar uiteindelijk onvermijdelijke opgave, die misschien hoop kan bieden op een relatief zo vreedzaam mogelijke transitie naar een wereldsamenleving waarin mensen zo goed en rechtvaardig als mogelijk kunnen samenleven, zolang niet zeker is dat die mogelijkheid geheel is uitgesloten.
LikeLike
Beste Goff,
Je slaat steeds meer onsamenhangende kletspraat uit waarin je jezelf tegenspreekt, al binnen het bereik van enkele zinnen: “Voor de mensen in ‘arme landen’ is ghg-reductie door ‘rijke landen’ irrelevant. De huidige opwarming van 1,3°C (Arthurs stuk refereert daaraan) is NU al desastreus voor al die mensen in vooral Afrika.“
Als de 1,3 °C nu al desastreus zou zijn, dan is het logische gevolg dat méér opwarming nog meer ‘disasters’ met zich gaat brengen. Eveneens logisch onvermijdelijk is dan:
–> de GHG-reductie door rijke landen is UITERST relevant;
–> want deze uitstoot is de oorzaak van nog méér opwarming.
Dit zijn logisch volstrekt onontkoombare gevolgtrekkingen. Je spreekt jezelf voortdurend tegen. En precies daarom besluit Arthur zijn blogstuk dan ook terecht met:
“Elke tiende graad extra opwarming die we kunnen voorkomen, is belangrijk om toekomstige problemen en risico’s te beperken. En wat de CAT-thermometer ons laat zien, is dat een opwarming tussen de 1,5°C en 2°C aan het eind van deze eeuw wel mogelijk is. We moeten hoop houden in zo’n optimistisch scenario. Want hoop doorbreekt machteloosheid. En hoop stelt ons in staat om in actie te komen.“
Jouw streven hier is om te voorkomen dat men in ‘in actie zou komen’, uit de bovenstaande passage. Je wilt dat men alle hoop laat varen en zich machteloos overgeeft aan het ‘Drill, baby, drill!!’ van het grootkapitaal. Je bent daarmee een regelrecht verlengstuk van dat grootkapitaal.
LikeLike
Als je het dertigjarig gemiddelde gebruikt, hoe kun je dan de wereldtemperatuur van vandaag berekenen? Je kent de toekomst niet. Is die +1,36 graden niet feitelijk het langjarig gemiddelde van 15 jaar geleden? En zeg je, als de 1,5 graden met deze methode in 2030 wordt bereikt, niet eigenlijk dat je in 2030 zult kunnen concluderen dat die 1,5 graden in 2015 werd bereikt? Ik hoop dat ik het mis heb hoor.
LikeLike
Elmar,
Dat is inderdaad een complicatie. Klimaat is ooit gedefinieerd als het gemiddelde over 30 jaar, maar toen stond niemand er bij stil dat het zo snel zou kunnen veranderen als nu gebeurt. Met dat tempo van verandering zou het huidige klimaat volgens die oude definitie eigenlijk het gemiddelde van de afgelopen en de komende 15 jaar zijn. En het gemiddelde van de komende 15 jaar kennen we niet.
Maar we zien natuurlijk wel de trend over een langere periode. Als je daar rekening mee houdt, en met wat er bekend is over bijvoorbeeld het effect van El Niño, is het in elk geval heel aannemelijk dat ‘het klimaat van 2024’ nog wel een beetje onder de 1,5°C ligt.
Het lijkt me trouwens ook wel belangrijk om je niet blind te staren op een cijfertje. Want het is natuurlijk ook weer niet zo dat er tot 1,5°C niks aan de hand is, en dat bij 1,6°C de wereld onvermijdelijk vergaat.
LikeLike
Ja hallo, Bob, niet flauw gaan doen. Alsof ik niet weet en er van doordrongen ben dat verdergaande ghg uitstoot de globale temp opstuwt. Wat ik stelde en voor jou herhaal is dat de echt gedupeerden van NU helemaal niets hebben aan voorgenomen ghg-reductie (en waarmee het overigens niet echt opschiet). Die mensen zijn NU in gevaar en zijn op cop29 bovendien met een kluitje-in-het-riet fooi afgeserveerd. Waar kunnen die mensen van NU nog hoop – daar heb je het over – uit putten? Zeg het maar. Ik vergeef je de drogredenering dat ik “regelrecht verlengstuk van het grootkapitaal” zou zijn als jij belooft beter te lezen wat ik schrijf. 😉
LikeLike
Lennart,
“Wordt het niet eens tijd voor een mondiaal burgerberaad.”
Dat hebben we met cop29 (getrapte burger vertegenwoordiging) net achter de rug en je kent het resultaat. In 1848 luidde de oproep van Marx & Engels ‘Proletariers aller landen verenigt u’ en je kent het resultaat. Het Congo van David van Reybroeck wordt tot op de dag van vandaag leeggezogen door externe kolonisten en intern etnisch geweld. Zo kan ik nog wel effe doorgaan.
Hoe stel je mondiaal burgerberaad voor? Middels video-conferenties?
LikeLike
Arthur, Elmar en Hans,
https://climate.copernicus.eu/ heeft een tijdlang dezelfde grafiek gepresenteerd die in het blog is opgenomen, maar dan met een interactieve schuifknop. Die zie ik overigens nu niet meer terug op hun site. Weet iemand of Copernicus die nog hanteert?
Daaraan kon je zien dat het bereiken van de 1,5 (in welk jaar en maand) steeds vervroegd moest worden. Een aantal jaren terug was het rond 2040, nog geen jaar geleden was het rond maart 2033, en nu dus rond juni 2030.
Copernicus maakt zelf al het voorbehoud met ‘if’- ‘then’, zo vermelden ze bij hun grafiek in het blog: “If the 30-year warming trend leading up to then continued ….”
Gezien het voortdurend naar voren hebben moeten halen, zou ik me kunnen voorstellen dat er inmiddels wat voor te zeggen is om bijvoorbeeld een 20-jarig gemiddelde te nemen en daarbij een wegingsfactor per jaar te hanteren, met de vroegere jaren een lagere en de latere jaren een hogere factor.
Beginnend bij 2005 eindigend bij 2024 krijg je dan een jaarlijks opbouwend wegingsfactorverloop van bijvoorbeeld 0,9 naar 1,1 in 2024. Aan de hand daarvan kan je ook een lineaire ‘if’- ‘then’ lijn trekken naar de toekomst richting 1,5.
Deze zou dan mogelijk een realistischer beeld kunnen geven?
LikeLike
Jaap,
Er is ooit voor die 30 jaar gekozen, omdat je een periode moet hebben die lang genoeg is om natuurlijke variabiliteit uit de gegevens te filteren. Neem je een kortere periode, dan kan die toevallige variabiliteit teveel invloed hebben op het gemiddelde. Die variabiliteit bestaat natuurlijk nog steeds in het huidige klimaat. Het is een bron van onzekerheid, die inherent is aan het klimaatsysteem. Het bestaan van die onzekerheid is een hard, wetenschappelijk feit, dat je niet zomaar even wegneemt. Zeker niet met een andere manier van berekenen. We zullen dus moeten leven met het besef dat we niet exact weten waar we nu zitten t.o.v. de anderhalve graad.
LikeLike
Arthur, Goff, Lennart,
Meer ‘holistisch’ kijken valt tegenwoordig onder het paraplubegrip ‘Antropoceen’, betrekking hebbend op alle 9 planetaire grenzen, waarvan er inmiddels 6 reeds overschreden zijn, en de 7e op het punt staat overschreden te worden (hoewel de meetbaarheid een problematiek op zichzelf is, met ook veel discussie daarover). Dit begrip ‘Antropoceen’ – in ruimere zin dan waar het van oorsprong vandaan komt, dus ruimer dan de geologische blik – daarover heeft Sjoerd Kluiving driekwart jaar geleden op Klimaatveranda een blog geschreven.
Als we het hebben over hoop, of over optimisme, of over hun tegengestelde gesteldheden, of over welke mentale kwalificatie dan ook, dan is het een illusie te denken dat we uit de brand zouden zijn wanneer we met elkaar nu acuut zouden stoppen met uitstoten van broeikasgassen, ook al is het resultaat: geen verdere temperatuurstijging.
De ruimschoots overschreden grenzen die betrekking hebben op ‘novel entities’ en ‘biogeogemical flows’ zijn los van verdere temperatuuropwarming op zichzelf al bedreigend genoeg met mogelijk verwoestende gevolgen. De onlangs gehouden mondiale ‘plasticbijeenkomst’ is mislukt, PFAS en al die troep, het gaat maar door. Deze trends houden zich niet aan een temperatuurstop.
Het is uiteraard terecht, wat ook Goff zegt, dat het accent op Klimaatveranda specifiek ligt op deze ene van die negen grenzen.
Maar in de media, en daarmee in onze beleving, zijn we over het algemeen misschien wel een beetje (te) eenzijdig bezig?
LikeLike
Hans,
NOAA presenteert dat toch anders? Zie https://www.ncei.noaa.gov/access/monitoring/climate-at-a-glance/global/time-series
Daar kan je de tijdschaal kiezen tussen 1 maand en 60 maanden, vervolgens kan je de betreffende maand kiezen en ook ‘alle maanden van het jaar’. (in acht nemend: temperatuurafwijkingen zijn ten opzichte van het gemiddelde van 1901-2000).
Je ziet dan de staafdiagrammen tot aan de actuele periode, verder niet. Ook kun je de gegevens downloaden en dan de lijnen in tabellen en grafieken doortrekken naar de toekomst.
‘If’- ‘then’ is toch per definitie een keuze?
Net zoals die 1,5 en 2 graden een keuze was, zowel politiek als wetenschappelijk, lijkt me ook de tijdschaal een keuze, met voors en tegens. De huidige hardnekkige opwaartse trends zijn misschien inmiddels ook wel anders te benaderen dan vroegere, meer op- en neergaande trends. Die door de wetenschap eerder besloten afspraken, daarvan zou ik zeggen: enig voortschrijdend inzicht mag ook wel meedoen.
Het lijkt me inderdaad wel, zoals je aangeeft, dat je je de consequenties van die keuze goed moet beseffen.
LikeLike
Jaap,
Natuurlijk kun je de data op allerlei manieren presenteren. Maar dat verandert niks aan de statistische onzekerheid.
LikeLike
Goff,
Het eerste mondiale burgerberaad is in 2021 van onderop georganiseerd, met enige steun vanuit de EU, als ik het goed heb. Dat ging inderdaad digitaal: Address the climate and ecological crisis | Global Assembly
In dat beraad waren dus niet de oliestaten en -lobbies oververtegenwoordigd, zoals op de recente CoP’s. En de huidige respresentatieve democratie is natuurlijk maar een halve democratie, zoals o.a. David van Reybrouck heeft laten zien in zijn Tegen Verkiezingen. En zelfs die moest bevochten worden in een strijd van vele decennia. Dus tijd denk ik om met o.a. Van Reybrouck, Extinction Rebellion en Bureau Burgerberaad hiervoor campagne te voeren.
LikeLike
Jaap,
In het algemeen zijn we inderdaad te eenzijdig bezig door vooral op klimaat te focussen. De bredere overshoot-problematiek dient aangepakt te worden, zoals de Club van Rome in 1972 al concludeerde. In hoeverre dat nog kan gaan lukken, weten we niet, maar als we het niet proberen, zullen we het nooit weten.
LikeLike
Nog iets over hoop en burgerberaad maar dat heb ik in Open Discussie geplaatst omdat het hier al te off topic is.
LikeLike
Hallo Elmar,
Je schreef hierboven: “Als je het dertigjarig gemiddelde gebruikt, hoe kun je dan de wereldtemperatuur van vandaag berekenen? Je kent de toekomst niet.“
Dat is niet juist, in belangrijke mate kennen we de toekomst wél. De klimaatmodellen en -projecties zijn inmiddels zo nauwkeurig getest en gevalideerd dat we wel degelijk de toekomst kennen (met onzekerheidsmarges, zoals altijd het geval is).
Het kan ook simpeler, zoals in de grafiek van ECMWF/Copernicus in het blogstuk. Indien je de lineaire trendlijn over de afgelopen 30 jaar doortrekt dan passeren we de +1,5 °C in juni 2030. De +1,36 °C voor het jaar 2024 is eveneens gebaseerd op deze dertigjarige trend. De ‘actuele’ jaartemperatuur voor 2024 gaat boven de +1,5 °C uitkomen:
In 2023 bestond er de vrees dat we een tijdelijke extra opwarming door El Niño (en wellicht ook andere incidentele factoren) aan zouden zien voor een structurele verandering of versnelling van de opwarming. Nét zoals eerder de zogenaamde ‘opwarmingspauze’ werd aangezien voor een trendbreuk – die het uiteindelijk niet bleek te zijn! Op ons blog werd daar al veel eerder voor gewaarschuwd:
https://klimaatveranda.nl/2014/01/20/trenberth-en-fasullo-over-de-opwarmingspauze/
https://klimaatveranda.nl/2014/09/16/zoenaamde-pauze-opwarming-aardoppervlak-bedrieglijk/
Net zoals bij de klimaatmodellen, heeft een lineaire trendlijn over de afgelopen 30 jaar als voordeel dat deze korte-termijn fluctuaties – zoals El Niño/La Niña – er al uitgefilterd zijn.
LikeLike
Beste Goff,
“Wat ik stelde en voor jou herhaal is dat de echt gedupeerden van NU helemaal niets hebben aan voorgenomen ghg-reductie (en waarmee het overigens niet echt opschiet). Die mensen zijn NU in gevaar …“
Klimaatbeleid gaat logischerwijs over de toekomst, over de beperking van risico’s en het reserveren van gelden om toekomstige schade te bestrijden.
De ‘echt gedupeerden’ in ontwikkelingslanden gaat het eveneens om hun toekomst. Daarom komen zij naar klimaattoppen zoals COP29. Het zijn immers de ontwikkelingslanden zélf die aandringen op een nog groter bedrag voor ‘adaptation’, omdat de emissiereductie achterblijft bij de gestelde doelen. Emissiereductie en adaptatie zijn communicerende vaten.
Het onderstreept wat ik hierboven al zei: jouw ‘desastreus’ is geen ‘0’ of ‘1’, het is geen boolean ofwel binaire variabele.
Indien er NU bijvoorbeeld al 100 miljoen mensen gedupeerd zijn door de klimaatverandering… juist dan doet er toe om, in de toekomst, een volgende 900 miljoen daar niet of minder onder te laten lijden. Zoals eerder gezegd:
Als de 1,3 °C nu al desastreus zou zijn, dan is het logische gevolg dat méér opwarming nog meer ‘disasters’ met zich gaat brengen. Eveneens logisch onvermijdelijk is dan:
–> de GHG-reductie door rijke landen is UITERST relevant;
–> want deze uitstoot is de oorzaak van nog méér opwarming.
LikeLike
Elmar, Bob,
Ik vind het wel aardig om in dit verband te wijzen op: “Weermannen en -vrouwen hebben met elkaar een goed voornemen voor 2021 afgesproken: het woord ‘normaal’ gebruiken ze niet meer.” https://www.rtl.nl/nieuws/nederland/artikel/5206606/weer-klimaat-klimaatverandering-nieuw-30-jaar
Verder is er best wel discussie over tijdelijke extra opwarming of structurele versnelling. Zie bijvoorbeeld: https://www.sciencealert.com/even-nasa-cant-explain-the-alarming-surge-in-global-heat-were-seeing
LikeLike
Bob, Goff,
“Eveneens logisch onvermijdelijk is dan: –> de GHG-reductie door rijke landen is UITERST relevant; –> want deze uitstoot is de oorzaak van nog méér opwarming.”
Inmiddels wijst de praktijk uit dat het ook logisch is dat die GHG niet zomaar gereduceerd gaat worden. En daarmee is het ook logisch dat weliswaar NU bepaalde armere regio’s extra gedupeerd zijn dan andere, maar dat NU niet nu zal blijven. De schade-opbouw en de spanningsopbouw is echter nog net iets minder zichtbaar in de zgn. ‘rijke’ landen. Die schade- en spanningsopbouw zal er logischerwijs voor zorgen dat we mogen verwachten dat in de toekomst nog minder geld wordt geschoven van ‘rijk’ naar arm.
LikeLike
Dag Jaap,
Tot dusver blijkt het tegendeel van: “… dat we mogen verwachten dat in de toekomst nog minder geld wordt geschoven van ‘rijk’ naar arm.“
In 2009 was er afgesproken om jaarlijks $100 miljard van rijke naar arme landen te doneren – voor adaptatie en het bestrijden van de klimaatschade. In de praktijk is slechts een deel van dit geld ter beschikking gekomen, grotendeels leningen.
Op de COP29, enkele weken geleden in Baku, is dit bedrag verdrievoudigd naar $300 miljard per jaar. En dan niet als leningen maar donaties.
Het reflecteert m.i. dat het bewustzijn rondom klimaatverandering en de gevolgen daarvan voor de armere landen, wél is toegenomen. Ook zien we over 2009 – heden dat het gezag van, en draagvlak voor, het UNFCCC als institutie sterk is toegenomen. Waar het in 2009 de Veiligheidsraad en Unesco waren, zijn het nu de klimaattoppen (COP’s) en UNFCCC waar de meeste diplomatie plaatsvindt. In een tijd waarin er juist een grootschalige afbraak is van het gezag van andere instituties, is dit opmerkelijk.
LikeLike
Beste Bob,
De meeste recensies omtrent de uitkomst van COP29 waren tamelijk vernietigend wat financiering betreft:
– het is ontoereikend,
– de inflatie meegerekend is er niets tot weinig mee opgeschoten,
– er wordt vanalles boterzacht meegerekend.
“Carbon Brief-analyse liet zien hoe toezeggingen van vóór de COP29-deal de klimaatfinanciering al zouden verhogen van $ 115,9 miljard in 2022 naar ongeveer $ 200 miljard in 2030. Door bijdragen van ontwikkelingslanden mee te tellen – iets dat “aangemoedigd” werd onder de nieuwe doelstelling – zou dit kunnen stijgen tot $ 265 miljard. Deze reeds bestaande fondsen betekenen dat de doelstelling haalbaar is voor ontwikkelde landen met vrijwel “geen extra budgettaire inspanning”, aldus experts.” https://www.carbonbrief.org/
“De nieuwe doelstelling voor klimaatfinanciering – die samen met een reeks andere kwesties werd overeengekomen tijdens de COP29-top in Bakoe, Azerbeidzjan – heeft ontwikkelingslanden echter bitter teleurgesteld.”
https://www.carbonbrief.org/cop29-six-key-reasons-why-international-climate-finance-is-a-wild-west/
De frustraties daarover werden door o.a. India en Nigeria verwoord aan het einde van de COP: “Sommige landen, waaronder India en Nigeria , beschuldigden de voorzitter van de COP29 ervan de deal erdoorheen te hebben gedrukt zonder hun toestemming, na chaotische onderhandelingen op het laatste moment.”
https://www.carbonbrief.org/cop29-key-outcomes-agreed-at-the-un-climate-talks-in-baku/
Ook COP16 Colombia is op dergelijke manier geëindigd.
De rijke landen hebben slim onderhandeld? Of schieten ze zichzelf in de voet? Wat niet meehelpt is hoe bv. Saudi-Arabië en ook China zich opstelt. Politiek, politiek, politiek …. zucht …
Misschien is mijn verwachting licht speculatief. Ik kan me er alles bij voorstellen dat de financiering van toenemende schade (herstel) plus daarbij de reeds opgebouwde maar zich nog niet geopenbaarde schade (verborgen schade) in de ‘rijke’ landen zelf, ergens ten koste van zal gaan. Je zou het ook verarming kunnen noemen, met ook gevolgen voor de armere landen. Het WEF heeft onlangs gepubliceerd over economische krimp in 2050, ik kan de verwijzende link zo gauw niet vinden.
LikeLike
Beste Jaap,
Zoals Carbon Brief al schreef was er sprake van toezeggingen in 2022 van: “… al zouden verhogen van $ 115,9 miljard in 2022 naar ongeveer $ 200 miljard in 2030.“
Dit is echter ruimschoots overtroffen. Het is nu $300 miljard per jaar geworden.
Het punt is: alle diplomatie ter wereld draait tegenwoordig om het UNFCCC en om de COP’s. Daarmee is klimaatverandering inmiddels hét thema wereldwijd, er is geen enkel ander onderwerp waar de 195 landen van het Klimaatakkoord zo intensief over samenwerken. Zelfs gezworen vijanden als de VS en China, Israël en Iran, overleggen op de COP’s over wat door hen als een gezamenlijke bedreiging en uitdaging ervaren wordt.
In 2009 was mijn persoonlijke verwachting dat de klimaatontkenners geheel zouden zegevieren. En dat er 15 jaar later exact NUL komma NUL aan klimaatbeleid uitgegeven zou worden.
Het is dus een ongelooflijk – totaal onverwacht – en wereldwijd succes dat de klimaatbeweging bereikt heeft.
LikeLike
Bob, het lijkt me dat het saldo van het succes af te meten is aan de reële ontwikkelingen. En daarmee in relatie gebracht (daaraan gerelateerd) moet worden. Dat lijkt me wel een aardige maatstaf ook voor de internationale samenwerking in het licht van het Parijsakkoord, een maatstaf die ook wel wat zegt over de (nabije) toekomst.
Hoewel het vast niet alles zegt, en er zal wetenschappelijk gezien misschien ook veel tegen te brengen zijn, over bv. hoe structureel of niet dit gezien moet worden: het laatste halfjaar is de stijging van atmosferisch CO2 boven de drie ppm t.o.v. dezelfde periode een jaar eerder.
LikeLike
Bob,
“Het is dus een ongelooflijk – totaal onverwacht – en wereldwijd succes dat de klimaatbeweging bereikt heeft.”
$300 milard in 2024 is beter dan $200 in 2030, dat is ontegenzeglijk waar. Maar dat bedrag blijft natuurlijk peanuts en met name schandelijk voor de meest onschuldig gedupeerden van de klimaatverandering.
Overigens betwijfel ik of die ‘vooruitgang’ in investeringen te danken is aan de klimaatbeweging. Immers, de gevolgen van de opwarming zijn in 15 jaar (de periode die je noemt) klip en klaar doorgedrongen. D.w.z. doorgedrongen tot het netwerk van de grote investeerders, de grote geld schuivers en de grote (her)verzekeraars. En dat netwerk heeft de geo-politieke partners meer aan het denken gezet dan de klimaatbeweging. Of zie ik iets over het hoofd?
LikeLike
Beste Goff,
“$300 milard in 2024 is beter dan $200 in 2030, dat is ontegenzeglijk waar. Maar dat bedrag blijft natuurlijk peanuts …”
Nee, allerminst peanuts.
Deze $300.000.000.000 per jaar (!) is zo’n 30% van het BNP van de Nederlandse economie, een van ’s werelds rijkste landen. En het is bijna 2 x zo veel als de gehele Nederlandse rijksbegroting. Het had ook $0,00 kunnen zijn… zoals rond de eeuwwisseling nog het geval was.
Dit gigantische, wereldschokkende succes is geheel te danken aan de klimaatbeweging.
Immers, zo’n 15 á 20 jaar geleden was de algemeen geldende opvatting onder het brede publiek dat de klimaatverandering niets te maken had met de uitstoot van broeikasgassen door, vooral, de rijke landen. Dit zag je bijvoorbeeld onder de columns van Paul Luttikhuis in de NRC: van de 1000 reacties daar, waren er zo’n 990 die luidkeels elke antropogene factor ontkenden.
Mede dankzij de inzet van Hans Custers, Jos Hagelaars, Bart Verheggen en vele anderen is de publieke opinie inmiddels geheel gekeerd. Het is nu een algemeen erkend feit en alle internationale diplomatie draait tegenwoordig om emissiereductie en adaptatie. Er is nu geen enkele internationale organisatie zó invloedrijk als het UNFCCC.
LikeLike
Er zijn een aantal spreekwoorden die wel of niet hier van toepassing zijn. Naar mijn mening is best wel van toepassing: dweilen met de kraan open, en: achter de feiten aanlopen. Het werkelijke schadebedrag is immers vele malen hoger en zal ook steeds verder oplopen door de voortgang van het gaande.
‘vooruitgang’, zo zou ik het ook schrijven.
LikeLike
Bob,
mijn aandachtspunt was en is (zoals ook Arthur hierboven in het draadje) dat de COP29-deal peanuts is en schandelijk.
En verder: vergeet mijn vergelijking van de soortelijke gewichten van de klimaatbeweging resp. het grootkapitaal in het behalen van een succes dat jij 15 jaar geleden niet voor mogelijk hebt gehouden. Het doet niets af aan mijn hoogachting voor de inzet en merites van Bart, Hans, Jos en jijzelf!
LikeLike
Beste Goff,
Je praat onzin. De uitkomst van COP29 is een enorm bedrag, dat diverse malen groter is dan de gehele Nederlandse rijksbegroting. En dit elk jaar opnieuw:
De uitkomst had immers net zo goed $0.00 kunnen zijn. Nog maar 15 á 20 jaar geleden was dit immers de maatschappelijke teneur: er werd breed ontkend dat ‘wij’ (met name de rijke landen) zélf de oorzaak waren van de klimaatschade.
Natuurlijk is het ‘nooit genoeg’, de basisregel van elke onderhandelingstechniek. Zo gaat na 20 januari ene Donald Trump ongetwijfeld eisen dat wij in Europa minstens 5% (of 8%?) van het BNP aan defensie gaan besteden. Niet dat-ie dit voor elkaar gaat krijgen, maar zo denkt hij dan 3% te bereiken.
LikeLike
Bob,
het blogstuk van Arthur stelt dat de collectieve doelstelling +1,5°C theoretich niet uit zicht is maar praktisch niet haalbaar. Niet haalbaar vanwege de al te schaarse collectieve investering (300 $ miljard jaarlijks en maar afwachten of de dollar niet keldert) die cop29 heeft opgeleverd. Je vergelijking van die 300 miljard met de jaarlijkse NL begroting gaat me overigens boven de pet.
LikeLike
Goff,
Je haalt twee dingen door elkaar. Het niet halen van de anderhalve graad en het bedrag van 300 miljard hebben niks met elkaar te maken (behalve dan natuurlijk dat ze allebei gerelateerd zijn aan klimaatverandering). De 300 miljard is bedoeld om landen in staat te stellen zich aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering. Niet om de opwarming te beperken.
Wel is het zo dat aanpassing duurder wordt naarmate het meer opwarmt. Hoe meer we boven de anderhalve graad komen, hoe groter het verschil dus zal worden tussen wat er nu beschikbaar is gesteld en wat er werkelijk nodig is.
LikeLike
Hans,
Katherine Hayhoe: ‘we cannot adapt our way out of climate crisis’:We Cannot Adapt Our Way Out of Climate Crisis, Warns Leading Scientist | RealClearEnergy
LikeLike
Frank,
Dat is een feit. Maar het is ook een feit dat we ons aan zullen moeten passen aan de veranderingen die inmiddels onvermijdelijk zijn.
LikeLike
En de vraag lijkt me dan te zijn, ook vanwege de frustratie van vele landen na de afgelopen COP’s en ‘plasticbijeenkomst’: in hoeverre kan die aanpassing nog in een betrekkelijke mate van geordende en beheerste internationale samenwerking plaatsvinden? Misschien dat de komende nationale klimaatdoelstellingsplannen wel enige aanwijzing daartoe geven.
LikeLike
Vandaag 10 januari (voor sommige onderzoeksinstituten iets later, op 12 januari) komen de definitieve temperaturen t/m december beschikbaar. Copernicus/ECMWF heeft bekend gemaakt dat het afgelopen jaar inderdaad boven de +1,5 °C is uitgekomen. Er staat een kort artikel over in de NRC:
Zie: https://www.nrc.nl/nieuws/2025/01/10/aarde-was-al-ruim-15-graden-warmer-in-2024-het-warmste-jaar-ooit-a4878625
Bekendmaking Copernicus, 10 januari: https://climate.copernicus.eu/copernicus-2024-first-year-exceed-15degc-above-pre-industrial-level
NOS: https://nos.nl/artikel/2551139-wereld-schiet-door-1-5-graad-onduidelijk-waarom-2024-zo-warm-was
LikeLike