2024 was het warmste jaar sinds metingen begonnen, en waarschijnlijk het warmste jaar in de hele geschiedenis van de mensheid.
Het vorige recordjaar (2023) was al bizar warm, maar 2024 doet daar nog eens een flinke schep bovenop: 1,6 graad warmer dan eind 19de eeuw (volgens de Copernicus dataset).
Toch betekent dat niet dat we nu de doelstelling van Parijs hebben overschreden. Dat gaat namelijk over de lange termijn opwarming, en die kun je niet aan een enkel jaar aflezen. De trendlijn van de opwarming zit momenteel op zo’n 1,3 graden boven het 1850-1900 gemiddelde (wat meestal als pragmatische keuze wordt gebruikt voor “pre-industrieel”, omdat we vanaf die periode voldoende metingen hebben). Heel verontrustend, zeker omdat diverse weersextremen ook flink toenemen, maar het blijft belangrijk om kortstondige variaties niet te verwarren met de lange termijn trend.
Zeke Hausfather schreef recent een mooi overzicht van hoe verschillende factoren hebben bijgedragen aan recente temperatuurtrends (exclusief de rol van natuurlijke variabiliteit zoals ENSO).
Dit, en allerlei andere klimaatgerelateerde zaken kunnen besproken worden in deze open draad.
Klimaatverandering 
Een paar feiten op een rijtje.
– De streefnorm +1,5°C is 10 jaar geleden in Parijs door beleidmakers vastgesteld omdat +1,2 °C destijds al een evident klimatologisch en sociaal verontrustend feit was.
– Niemand ziet realistische aanwijzigingen dat in komend decennium de globale ghg uitstoot zal minderen.
– Recordjaar 2024 is de bevestiging en voorzetting van de oplopende trend in globale temp.
– Er is klimatologisch geen aanwijzing dat die trend twintig jaar na recordjaar 2024 kan vervlakken. Er zit gewoon te veel met vertraging in de fysische pijplijn.
Met andere woorden: streefnorm +1,5°C is fysische en politieke fata morgana. En dan zie ik maar af van regionale/lokale implicaties van recordjaar 2024. Op -tig regio’s in de wereld zitten locals al jaren met de handen in het haar.
LikeLike
Als in de loop van 2025 blijkt dat dat wederom recordwarm is, hebben we te maken met een exponentiële temperatuurcurve met een snellere stijging dan alle klimaatmodellen voorzien. Dan wordt duidelijk dat we nog een aantal koppelingen onvoldoende begrijpen. Een grote kanshebber is de watercyclus, wereldwijd zwaar verstoord door ontbossing, monoculturen en drainage van continenten. Water speelt immers een veel grotere rol in de energiebalans van de aarde dan CO2, waar we ons nu op blindstaren.
LikeLike
Dag Marco,
Het is niet zo dat het “een snellere stijging [is] dan alle klimaatmodellen voorzien“. De observaties liggen binnen de spreiding van de klimaatmodel-runs. Hieronder zie je de klimaatmodellen die gebruikt zijn voor IPCC AR6, vanaf 1970. De dikke zwarte lijn betreft de actuele metingen t/m 2024:
Er is al rekening gehouden met “de watercyclus”. In tegenstelling tot CO₂ en CH₄ is waterdamp namelijk een condenserend broeikasgas en hierdoor volgt de hoeveelheid waterdamp in de lucht de opwarming:
extra CO₂ –> hogere luchttemperaturen –> méér waterdamp (want de warmere lucht kan meer waterdamp bevatten) –> extra broeikaswerking door meer waterdamp (want H₂O is eveneens een broeikasgas) –> verdere versterking van de opwarming.
Het is niet zo dat bijv. industriële processen of ontbossing, op mondiale schaal, beïnvloeden hoeveel waterdamp er in de lucht zou zitten. Waarom niet? Doordat de ‘watervasthoud capaciteit’ van de dampkring geheel bepaald wordt door de temperatuur: als je extra waterdamp in de lucht brengt dan regent het gewoon uit… als de lucht niet warm genoeg is.
Waterdamp is hierdoor een versterkende feedback, oftwel een ‘meekoppeling’. Die zit ook in alle klimaatmodellen. Uiteraard wordt óók de hoeveelheid waterdamp in de atmosfeer gemeten en deze volgt tamelijk precies wat de klimaatmodellen al aangeven.
LikeLike
Voortzetting van de enigszins off-topic geraakte discussie in deze draad.
Goff,
Drie opmerkingen:
Ten eerste. Als mensen zich boven de natuur plaatsen, sluit dat helemaal niet uit dat ze beseffen dat ze ook acteren binnen het fysische systeem. Dat ze menen meer te zijn dan alleen maar elementen van het fysische systeem betekent absoluut niet dat ze de fysische kant van hun bestaan (en invloed) ontkennen of negeren.
Ten tweede. Onze invloed in het aardsysteem is inmiddels zo groot, dat we er volgens mij juist wel verantwoordelijkheid voor zouden moeten erkennen. Of je dat rentmeesterschap noemt of wat anders zal me een zorg zijn. Het is een simpel feit dat we niet zomaar een van de vele factoren zijn in het systeem, maar de factor die er heel sterk zijn stempel op drukt.
Ten derde. Rechten en plichten zijn menselijke bedenksels, die een functie hebben binnen de menselijke samenleving. Daarbuiten bestaan ze niet. Een ‘ecologische plicht van mensen in de natuur’ is dan ook nonsens. We zijn het aan elkaar verplicht om een leefbare habitat in stand te houden. En niet aan zoiets als ‘het systeem’.
LikeLike
De filosoof A.N. Whitehead (1861 – 1947) wist uiteraard niets van de huidige ontwikkelingen maar maakte een nu voor ons interessant onderscheid is tussen metafysica en kosmologie.
Het onderscheid is de “noodzakelijke kenmerken van elke mogelijke wereld” (wordt benoemd als meta-fysica) en “de contingente, hoewel misschien alomtegenwoordige, kenmerken van de enige werkelijke wereld, ons eigen kosmische tijdperk. (kosmologie)
Hoe doemdrastisch ons kosmisch tijdperk gaat worden zal nog moeten blijken. Je zou de mens als een natuurlijke factor kunnen zien: wij zijn gewoon een diersoort, met alles erop en eraan, en dat erop en eraan heeft uiteindelijk geleid tot de huidige overshoot via in principe natuurlijke wetmatigheden. De richting is per saldo nog steeds richting onheil. Per saldo, want we proberen natuurlijk ook van alles om het tij nog te keren, maar dat blijkt tot op heden ontoereikend te zijn en een andere richting zit er (nog) niet in. En die mogelijkheid wordt met de dag kleiner, lijkt mij.
De spanningsopbouw drukt dan vanuit natuurlijke overshootprincipes in eerste instantie op de fysische (niet kwalitatieve) aspecten, die vervolgens drukken op de biotische aspecten en de kwalitatieve cultuuraspecten. Zowel fysische aspecten als cultuuraspecten behoren beide bij het natuurlijk kosmische. Maar de cultuuraspecten behoren niet per definitie tot het overstijgende metafysische. Zij behoren “niet aan zoiets als ‘het systeem’.”
Op z’n minst is het een complex, lastig, ambivalent verhaal, die verantwoordelijkheid en de positie van de mens. In het licht van BigHistory.
een 2-tal sites voor de liefhebber:
https://lab.cccb.org/en/whitehead-and-todays-worlds/
“Binnen de context van de theoretische en praktische verschuiving van het antropoceen, en de drang van sommige epistemische kringen om de grenzen tussen de natuur- en sociale wetenschappen te vervagen, hebben talloze hedendaagse auteurs in hun recente werk naar Whitehead verwezen.”
https://whiteheadresearch.org/resources/whitehead-encyclopedia/
LikeLike
Hans,
Je zet ‘rechten en plichten’ weg als een menselijk bedenksel. Ook onder andere sociale zoogdieren dan de mens is recht en plicht courant ook al schrijven ze het niet op papier zoals wij. Zie de gedragsbiologie.
M.i. ga je kort door de antrpocentrische bocht door onze habitat (flora en fauna) functioneel te reduceren tot leefbaarheid voor ons. Met reduceren is niks mis zolang je het beseft. Ik herinner eraan dat wij * weten * dat ook andere dieren dan wijzelf net als wij betekenisgevers zijn. Die wetenschap impliceert verplichting (je noemt het ‘verantwoordelijheid’) jegens de dieren die zuchten onder het stempel dat we op hen drukken. De ‘rechten en plichten’ waarover ik het had is uiteraard een humane metafoor voor de gecompliceerde relaties die ‘wij’ met de habitat hebben bekokstoofd. Een roemrucht tegenargument is dat we niet weten hoe het is om olifant of baviaan te zijn. Dat argument is mijn favoriete inkoppertje: wij weten niet eens wat er in het hoofd omgaat van de buurman, laat staan van onszelf.
LikeLike
Hans, Goff,
Over rechten, plichten en verantwoordelijkheden valt veel te zeggen, maar in de context van klimaatopwarming en verwante ontwikkelingen wijst Esther Turnhout van TU Twente op de verantwoordelijkheid van wetenschappers om zich te verzetten tegen onrechtvaardige dominante normen in de wetenschap die de transformatie naar een duurzamere en rechtvaardiger wereld belemmeren: Esther Turnhout – University of Twente Research Information
In Turnhout 2024 schrijft ze: A better knowledge is possible: Transforming environmental science for justice and pluralism – University of Twente Research Information
“This article offers a critical analysis of environmental science that develops the argument that science has itself become an obstacle for the transformations that are needed to ensure human-ecological well-being. Due to dominant norms and conceptualizations of what science is, how it should relate to policy and society, and what it is that science should contribute to, environmental science is set to continue to serve vested interests and seems unable to break free from this pattern. This deadlock situation is related to persistent patterns of inequality and marginalization in science that keep these dominant norms and conceptualizations in place and that marginalize alternative forms of knowledge, including critical social sciences and humanities, that are better equipped to support transformation. Inspired by feminist and anti-colonial scholarship, I suggest that transforming environmental science will require explicit refusal of dominant norms of science and conceptualizations of the environment, and a commitment to justice and pluralism.”
Turnhout herhaalde dit pleidooi gister tijdens de afsluitende lezing van een boeiende Antropoceen-conferentie op de VU, georganiseerd door Sjoerd Kluiving en collega’s: Conference: Shared Pathways to a Sustainable and Just Future – Vrije Universiteit Amsterdam
Ik ben benieuwd in hoeverre jullie je in haar oproep kunnen vinden.
LikeLike
Goff,
Inderdaad hebben sommige andere soorten ook zoiets als rechten en plichten. Maar ook bestaan die alleen binnen de eigen sociale groep. Daarbuiten niet.
En volgens mij ga je juist te kort door de bocht als je meent dat we iets zouden kunnen zeggen over ‘natuurlijke plichten’. We kunnen alleen oordelen op basis van de door onszelf bedachte criteria. Vandaar mijn bezwaar tegen ‘natuurlijke verplichtingen’. Ken je beperkingen.
Leefbaarheid voor onszelf is inderdaad wat te beperkt. Als we onszelf zien als beschaafde wezens, zullen we ons daar ook naar moeten gedragen. Ook ten aanzien van onze habitat en alles wat daar leeft. Overigens denk ik dat dat ook kan bijdragen aan die leefbaarheid voor onszelf.
En, om het wat pragmatischer te bekijken, voorlopig blijkt die leefbaarheid voor onszelf al een hele opgave. Ik weet niet of het zin heeft om de lat nog hoger te leggen.
LikeLike
De leefbaarheid staat onder grote toenemende druk. “De lat die we leggen” (het ethische aspect) is dat wat we aan twee kanten aan het doen zijn, de beide kanten vertonen een tegengestelde richting: aan de ene kant zijn we de boel aan het verslechteren, aan de andere kant doen we pogingen (ook niet veel meer dan dat) om het tij te keren. We weten wel aan welke kant momenteel de overmacht ligt. Onze ‘plichtkant’ voor het behoud van leefbaarheid in de betekenis van heilzaam kan daar vooralsnog niet tegenop, welke ethische pleidooien en oproepen daartoe ook worden gedaan. Hebben we recht op leefbaarheid in juridische zin? M.a.w.: kan de rechter dit afdwingen? En zo ja, hoe dan verder, praktisch gezien, wat betreft het ook daadwerkelijk de kop indrukken van de gaande overshootovermacht?
LikeLike
Lennart,
ik heb het artikel van Turnhout ingezien. Met name de thematiek ‘illusie van wetenschappelijke neutraliteit’ en ‘kolonialistische framing’ die het aansnijdt is m.i. relevant en goed beargumenteerd.
Hans,
“En, om het wat pragmatischer te bekijken, voorlopig blijkt die leefbaarheid voor onszelf al een hele opgave. Ik weet niet of het zin heeft om de lat nog hoger te leggen.”
Daar zeg je wat. Wellicht is het zaak om de lat hoger noch lager te leggen in afwachting van een door de habitat afgedwongen alternatief meet-en regelsysteem dat ‘wij’ hanteren. Het is koffiedik kijken en educated guessing maar 1 ding staat m.i. risico-analytisch vast: homo sapiens is een structuur-element in de habitat voor alles wat leeft en van alles wat leeft is h.s. afhankelijk. Met een krakkemikkerige metafoor zou ik zeggen dat ‘we’ in de geo-historische familie pubers zijn zonder echt besef wat we aanrichten aan waar we van afhankelijk zijn.
LikeLike
Goff,
“… zonder echt besef wat we aanrichten aan waar we van afhankelijk zijn”
Een mooie illustratie hiervan zijn de aanhoudende berichten dat onze modellen waarschijnlijk de snelheid van het smelten van ijskappen onderschatten. Nu weer met betrekking tot Groenland, waar de ijsspleten in kaart zijn gebracht. Breder en dieper dan verwacht. Leidend tot een uitgebreid systeem van smeltwater onder de ijskap.
Peter Kuipers Munneke schreef nog in “Alles smelt” (2021) dat de ijskap van Groenland in het ongunstigste geval in 1000 jaar verdwenen zou kunnen zijn. Nu lees je al iets in de richting van 700 jaar.
https://www.nature.com/articles/s41561-024-01636-6
LikeLike
Dirk, ik denk dat Kuipers Munneke dan in 2021 niet alle toen bekende schattingen heeft meegenomen, want volgens mij waren er tien jaar geleden ook al schattingen dat Groenland in het ongunstigste geval misschien wel in circa 500 jaar gesmolten zou kunnen zijn. Ik zou het even moeten opzoeken, maar hij wilde misschien ook weer niet te alarmistisch zijn…
LikeLike
Dirk, waar las je trouwens over die 700 jaar als termijn waarop GIS zou kunnen wegsmelten?
Mijn herinnering aan die circa 500 jaar was vooral gebaseerd op Applegate et al 2014: Increasing temperature forcing reduces the Greenland Ice Sheet’s response time scale
Zij zeggen onder meer:
“Our results show that the time scale of Greenland Ice Sheet contribution to sea level rise changes over two orders of magnitude for temperature increases that might be achieved over the next few centuries… Our ice sheet model experiments represent crudely, or neglect, many processes that are important on the real ice sheet… Including these processes in our simulations would likely shorten our estimated e-folding times, rather than lengthen them… Semi-empirical modeling studies of sea level rise neglect the time scale shortening that we observe, and this neglect may lead such studies to underpredict future sea level rise… a Greenland temperature rise of 6 K over the 21st century appears plausible given climate model projections. Such a temperature rise might result in an order-of-magnitude shortening of ice sheet response time in the near term, and loss of the ice sheet over the long term (τ ~ 1k years, ΔV ~ 7.3 m sle)”
Bij fig 2b zeggen zeggen ze nog:
“minimum time for GIS loss (300 years)… from… Lenton et al. (2008)”
Lenton et al 2008 zeggen inderdaad: Tipping elements in the Earth’s climate system
“If a threshold is passed, the IPCC gives a ~1,000-year timescale for GIS collapse. However, given the acknowledged lack of processes that could accelerate collapse in current models, and their inability to simulate the rapid disappearance of continental ice at the end of the last ice age, a lower limit of 300 years is conceivable.”
Die laatste schatting blijkt gebaseerd op expert-judgement in de workshop die Lenton et al 2008 organiseerden, in combinatie met Hansen 2005: 2005_Hansen_ha08010f.pdf
Kijk je vervolgens in supplement fig1 van Applegate et al 2014, dan zie je bij 12 graden lokale opwarming in Groenland (= circa 6 graden mondiaal) een periode van circa 300-1000 voor het wegsmelten van de volledige ijskap: 382_2014_2451_MOESM1_ESM.pdf
Dus 500-700 jaar lijkt in een worst-case obv deze modellering uit 2014 best een aannemelijke schatting. Ik weet niet in hoeverre hier sindsdien updates over zijn verschenen.
LikeLike
Gisteren publiceerden Hansen et al 2025 overigens hun nieuwste versie van een minimaal 15 jaar lang geupdate artikel over de mondiale klimaattoestand: Full article: Global Warming Has Accelerated: Are the United Nations and the Public Well-Informed?
Daarin herhalen zij nog eens hun eerdere waarschuwing dat volgens hun simulaties:
‘continued growth of ice melt will cause shutdown of the North Atlantic and Southern Ocean overturning circulations as early as midcentury and “nonlinearly growing sea level rise, reaching several meters in 50-150 years.”‘
En bv circa 2m stijging rond 2125 kan zomaar circa 6m stijging rond 2200 en circa 10m rond 2300 betekenen, als de opwarming onvoldoende beperkt wordt en het smelten van West-Antarctica en Groenland eenmaal goed op gang is gekomen, obv van bv DeConto et al 2021: The Paris Climate Agreement and future sea-level rise from Antarctica | Nature
LikeLike
Hier wat reacties op het nieuwe artikel van Hansen et al: Climate change target of 2C is ‘dead’, says renowned climate scientist | Climate crisis | The Guardian
LikeLike
Sinds enige jaren download ik maandelijks de cijfers over het volume van het arctisch zee-ijs van deze website: https://psc.apl.uw.edu/research/projects/arctic-sea-ice-volume-anomaly/data/
Meestal publiceren zij hun gegevens rond de 10e van de maand, het betreft dan de dagelijkse volumedata van de dagen van de maand ervoor.
Ondertussen is het bijna de 20ste en nog geen nieuwe data voor de maand januari. De nieuwe Amerikaanse regering had al aangekondigd dat ze ging snoeien op deze uitgaven.
Weet iemand hier of deze dienst is getroffen door Trump’s anti klimaatveranderings beleid?
LikeLike
Eddie,
Ik zie hier wel een update van het maandgemiddelde voor januari. Voor zover ik het begrijp is het PSC geen overheidsorganisatie, dus vermoedelijk worden ze niet rechtstreeks geraakt door beleid van Trump. Indirect zou het wel een invloed kunnen zijn, via financiering of levering van data, kan ik me voorstellen. Maar de details daarover heb ik ook niet direct bij de hand.
LikeLike
Het is Orwelliaans: Musk pleit voor absolute vrijheid van meningsuiting. Tegelijk helpt hij de instanties om zeep die ons helpen meningen te vormen. En zo worden we tot slaaf gemaakt van de meningen die het hardst verspreid worden.
In 1984 heette het ministerie dat constant bezig was nieuwe oorlogen te voeren: ministerie van vrede. Een voorbeeld van het befaamde “double speak”.
Vrijheid van meningsuiting à la Musk en Trump heeft *alleen* betrekking op double-speak. Andere meningen zullen met steeds meer repressie te maken krijgen.
In ons land is het Wilders die die verraderlijke rol met verve speelt, en hij oefent steeds verder.
LikeLike
Zul je altijd zien: de gegevens voor januari zijn vandaag binnen gekomen. Ik had een mailtje gestuurd en die had de administratie doorgestuurd naar de wetenschappers met de extra mededeling “…another hurry up mail :)…”.
Leuk
LikeGeliked door 1 persoon
Dirk,
“Andere meningen zullen met steeds meer repressie te maken krijgen.”
Zou het? Voor repressie – censuur dus – moet je volgens Verslaggevers Zonder Grenzen in China zijn, Myanmar, Cuba, Noord-Korea, Iran en nog een paar landen. Er is een wezenlijk verschil tussen repressie en stemmingmakerij tegen ‘andere meningen’. En een nog groter verschil tussen repressie en propageren (Trump) of faciliteren (Musk) van nepnieuws. Wilders in NL, je begint daarover, is op het wereldtoneel non-existent en bij mijn weten geen binnenlandse propagant of facilitator van nepnieuws.
LikeLike
Goff,
LikeGeliked door 1 persoon
Frank,
X is de facilitator, klanten van X onder wie politicus Wilders maken gebruik van die facility.
Trumps politieke machinaties en decreten in USA zijn echt van een andere orde dan censuur in onder meer Cina of Noord-Korea. Het lijkt me wel handig om dat verschil voor ogen te houden. En het wezenlijke verschil is dat de redacteur van de Washington post niet tussen de tralies komt om wat hij schrijft. Hij kan gewoon opstappen en iets anders gaan doen, bij voorbeeld zich aansluiten bij Bellingcat of een andere van de tientallen onderzoeksjournalistieke podia wereldwijd.
LikeLike
Goff,
Ik ben het met je eens dat de VS (nog?) geen China of Noord-Korea zijn. Een democratische rechtsstaat sloop je niet van de ene dag op de anderen. Maar dat betekent allerminst dat er niks aan de hand is. Repressie is geen welles-nietes kwestie. Dat onwelgevallige meningen onder druk staat in de VS is een gegeven. Informatie wordt verwijderd van overheidswebsites, ambtenaren worden gemuilkorfd of ontslagen, redactionele onafhankelijkheid verdwijnt bij sommige kranten, intimidatie en manipulatie op social media zijn schering inslag.
Natuurlijk kan het altijd nog erger. Maar dat is geen reden om de aantasting van vrijheden die plaatsvindt te bagatelliseren.
Wilders en zijn makkers verspreiden wel degelijk nepnieuws. Onder meer over klimaatverandering. En Bosma, partijideoloog van de PVV en huidige Kamervoorzitter, heeft doet regelmatig aan geschiedvervalsing.
LikeGeliked door 1 persoon
Hans,
ik beweer /suggereer niet dat ‘er niks aan de hand’ is, laat staan dat ik facilitering en verspreiding van nepnieuws zou bagatelliseren. Maar dat is allemaal iets anders dan repressie. Repressie is censuur, publicatieverbod op straffe van… (vul maar in). Dat is wezenlijk iets anders dan de machinaties van the powers that be in USA en NL
Overigens is repressie is wel degelijk een juridische welles-nietes kwestie. Vrijheid van meningsuiting is zowel in USA als NL grondwettelijk verankerd. De rest is in beide staten communicatieve bussines as usual.
LikeLike
Goff,
zoals ik het zie is het een gradatieladder. Tuurlijk zijn de VS niet te vergelijken met Rusland, maar toch……
Vrijheid van meningsuiting kan wel grondwettelijk verankerd zijn, maar wat zegt dat?
Wanneer is iets repressie of niet? Gradatieladder.
De redacteur is bij Bezos opgestapt, omdat Bezos nog maar één mening (die ik gewoon ridicuul vind) toe liet. De redacteur, zoals jij aangaf, kan wat anders gaan doen, maar als ik het zo bekijk wordt dat ‘wat anders’ ook ingeperkt als het de miljardairs niet aanstaat. Zij perken de vrijheid van anderen in.
Eén van de kenmerken van een dictatuur: het leger. Trump knikkert de hele diversiteit eruit, en maakt er een loyale lijfwacht van.
Je komt niet voor een vuurpeleton, of eindigt in een ijskoude cel in de Goelag, maar je raakt dan je huis kwijt, en raakt aan de fentanyl, als het tegen zit.
Mensen met gezinnen, huizen, houden hun mond en gaan mee in die dictatoriale onderstroom.
Maar goed, dit heeft niks met klimaat te maken, behalve dat Trump de hele amerikaanse IPCC-tak alvast op zwart heeft gezet. De man is beslist niet gestoord, werkt volgens een agenda.
LikeLike
Eens met Frank. Strafrecht is niet de enige manier om mensen te onderdrukken. Het kan bijvoorbeeld ook door ze hun bestaanszekerheid (om dat modieuze begrip maar eens te gebruiken) af te nemen. Of daarmee te dreigen. Of door hun sociale status te ondermijnen.
Dat repressie in een rechtsstaat een strikt juridische betekenis heeft, hoeft natuurlijk niet te betekenen dat er geen andere vormen van onderdrukking bestaan, die ook effectief en schadelijk kunnen zijn.
LikeLike
De gradatieladder heeft ook dit aspect: een minderheidsstandpunt innemen kost altijd energie. Je steekt je nek uit. Een democratisch volk beseft dat en faciliteert minderheidsstandpunten.
Wilders, met zijn nadruk op de volkswil, en met zijn bozige optreden, maakt keer op keer duidelijk dat hij zijn eigen volkswil wil laten prevaleren ten koste van wat anderen vinden.
Hij is ook actief bezig mensen met andere meningen te demoniseren. Dat IS repressie (neerdrukken). En het is een voorbode van de repressie in zwart-witte zin waar Goff het over heeft. De gradatieladder heeft al heel wat sporten: Wilders, Orban, Trump/Vance/Bezos, Poetin, Xi.
Je ziet ook hoe deze mensen er hard aan werken dat afwijkende meningen niet meer gedacht kunnen worden. Omdat niemand er meer op komt. Dat is een slimme, bijna pijnloze manier van repressie. 1984 in volle glorie. Herlees het maar eens.
LikeLike
Uiteraard zijn er heel veel gevallen van onderdrukking die door de mazen van het net van ‘t (wettelijk) toelaatbare glippen en er is uiteraard een gradatieladder. Allemaal mee eens. Fouilleren op huidskleur, de roemruchte toeslagenaffaire, discriminatie op grond van geslacht en of gender, bedreiging en of intimidatie van de zittende en staande magistratuur, etc. etc. Mijn aandachtspunt is dat die ladder de grondwettelijke verankering van vrijheden, rechten en plichten als steunpunt heeft. Zonder dat is er geen ladder of verglijdende schaal.
Voor alle duidelijkheid: ik reageerde op Dirks opmerking “Andere meningen zullen met steeds meer repressie te maken krijgen.” Ik blijf erbij, repressie is censuur, de rest is belangenbehartiging middels stemmingmakerij, zoals Trumps zwartzetten van IPCC in usa of gechicaneer van BBB in nl. in het stikstofdossier.
Wat betreft de vrijheid van meningsiuitingstaat staat ons (en ook de grondwettelijke verankering) overigens nog wat te wachten met de recente ontwikkelingen in communicatie-technologie. Big Brother watching you is er niks bij. Elke Little Brother maakt voor een paar honderd €€ aan AI iets digitaals wat niet van real analoog life is te onderscheiden. Laat staan the Big Brothers.
LikeLike
Goff,
je zegt: Mijn aandachtspunt is dat die ladder de grondwettelijke verankering van vrijheden, rechten en plichten als steunpunt heeft.
Juist in landen waar heel veel vrijheden grondwettelijk verankerd zijn (lees: Verenigde Staten), staan die vrijheden enorm onder druk.
De bescherming van klokkenluiders wordt terug gedraaid. De eerste vrouwen en zwarte mensen zijn al uit hoge posities ontslagen.
In de VS hebben bedrijven ook onbelemmerde vrijheid van meningsuiting. Gekoppeld aan het geld dat sommige bedrijven kunnen inbrengen, bedreigt dat heel feitelijke de meningsuiting van individuen.
Dus, ik snap eerlijk gezegd niet wat je nu probeert toe te voegen aan de opmerkingen van mij, Frank, en Hans.
LikeLike
Dirk,
In de VS wordt zelfs het doneren van geld (bijvoorbeeld aan politieke campagnes) gezien als vrije meningsuiting, sinds de ‘money is speech’ uitspraak van het Hooggerechtshof in 2010.
Een beetje terughoudendheid bij het gebruik van een begrip als censuur vind ik nog wel op zijn plaats. Omdat het soms wel erg makkelijk wordt gebruikt. Door pseudosceptici bijvoorbeeld, als hun broddelwerkjes niet langs de peer review van een wetenschappelijk tijdschrift kwamen.
Maar voor de manier waarop de zittende macht, in samenwerking met een groep superrijken, inmiddels tekeer gaat in de VS, vind ik het woord repressie wel op zijn plaats.
LikeLike
Dirk,
“ik snap eerlijk gezegd niet wat je nu probeert toe te voegen aan de opmerkingen van mij, Frank, en Hans.”
Ik voeg toe wat jij weglaat. Namelijk dat in vrije landen de vrijheden permanent onder druk staan en permanent bewaakt worden, het is voor die landen core business. Denk aan de Watergate affaire die in 1974 Nixon de kop koste, denk aan de intrekkkng in 2000 van de NL wet op filmvertoningen, denk aan (de)regulering 2025 van internetverkeer, denk aan wikileaks en de (zwaarbevochten) rehebilitatie van klokkenluider Assange etc. etc.
Nogmaals, ik vind het wel handig het verschil te blijven zien tussen * proberen * anderen de mond te snoeren en daarin * geslaagd * te zijn. Het zijn de landen waar vrijheden niet verankerd zijn waar dat verschil non-existent is. En het lijkt me ook wel handig om het verschil te blijven zien tussen repressie en belangenbehartiging.
LikeLike
Goff,
De vraag is wel in hoeverre er in de VS nog sprake is van een functionerende trias politici. Het heeft er alle schijn van dat de (weliswaar kleine) Republikeinse meerderheid in het Congres zijn taak als controleur van de uitvoerende macht weigert uit te voeren. En het Hooggerechtshof blijkt ook sterk ideologisch gekleurd te zijn.
En dan is er nog de invloed van het grote geld op gekozenen van beide partijen. Er zijn er niet zoveel die niet afhankelijk zijn van grote donoren. De VS van nu is niet meer die van Nixon.
LikeLike
Hans,
helemaal mee eens dat de trias politica in usa op het randje van dysfunctioneren staat van wat de Fouding Fathers voor ogen stond. De makke aldaar is dat vermenging van onder- en bovenwereld (in ITA heet dat maffia) gestuurd wordt door info-technologie en niet meer door geld. De Fouding Farhers hadden er geen notie van en de zittende NL regering nog steeds niet.
LikeLike
Een vraag: heeft iemand info(bronnen) over de EU energietransitie in de context van de momentaan schuivende panelen op het wereldtoneel? Ik heb uit de losse pols vergeefs wat gegoogled en op de platforms die ik (on)regelmatig bezoek kom ik het niet tegen. Wellicht zoek ik niet goed?
LikeLike
Goff,
Ik zou het je ook niet in een paar woorden kunnen vertellen. Als ik het goed heb is de Europese Commissie op dit moment nog hard aan het werk aan de plannen voor de komende periode.
Carbon Brief is een goede informatiebron. Hun overzicht van artikelen over de EU staat hier.
LikeLike
Anderhalve maand verder en de strijd tegen de wetenschap is in volle gang in plain sight. Columbia, Harvard, ze moeten buigen of barsten. De strijd is nog niet gestreden. Maar het is wel een strijd tegen repressie.
Het is ook een heel scala aan overtuigingen en ideeën die nu taboe verklaard worden. En de aanhangers van die overtuigingen worden gedemoniseerd.
En er wordt hard gewerkt om de juridische bescherming tegen aanvallen op de vrijheid van meningsuiting krachteloos te maken.
In ieder geval: een groeiende groep Amerikanen maakt zich grote zorgen: https://arstechnica.com/culture/2025/04/resist-eggheads-universities-are-not-as-weak-as-they-have-chosen-to-be/
LikeLike
Dirk,
Het Trump-regime regeert uitsluitend via intimidatie en manipulatie in plaats van via de ‘rule of law’. Met als gevolg dat ze het voor elkaar hebben gekregen om de rechtsstaat binnen minder dan drie maanden buiten werking te stellen. Zoals onder meer Timothy Snyder deze week constateerde. Om te beginnen is het belangrijk om die harde realiteit te benoemen. De rechtsstaat bestaat niet meer in de VS. Wat mijn betreft is vooral het gemak waarmee allerlei instanties toegeven aan de intimidatie verontrustend.
LikeLike
Inderdaad, de trias politica in USA is door de hoeven gezakt. Zie ter info ook
https://3quarksdaily.com/3quarksdaily/2025/04/money-lies-and-god-inside-the-movement-to-destroy-american-democracy-review.html#more-277395
Het is ironisch: de oudste bestaande democratie heeft zichzelf langs democratische weg (het kieshokje) in de pan gehakt. Het is koffiedik kijken maar het zou me niet verbazen als dit de opmaat is tot Burgeroorlog II aldaar.
LikeLike
Bekijk het vanuit de systeemtheorie, en je ziet een typisch voorbeeld van een kantelpunt. De rechtsstaat stond al langer onder druk, maar de basis bleef overeind dankzij stabiliserende feedbacks: de welbekende ‘checks and balances’. Nu is het punt bereikt dat die feedbacks niet meer werken, en gaat het allemaal razendsnel.
Waarmee niet gezegd hoeft te zijn dat de omslag naar een autocratie onvermijdelijk is. Met heel veel tegendruk zou een ommekeer nog best mogelijk kunnen zijn. Hopelijk zonder een tweede burgeroorlog. Maar helemaal gerust ben ik er ook niet op.
LikeLike
Hans
een mooie parallel met het klimaat. De laatste tijd heb ik nogal veel over smeltend ijs gelezen, en inderdaad, de dynamiek voelt hetzelfde.
Wat we nog niet gezien hebben in de VS is een echte mobilisatie van tegenkrachten. Ik denk dat dat tijd kost, en hoe meer tijd het kost, des te dieper zal het front zijn, en des te groter de kans op een burgeroorlog.
Of het moet zijn dat de afbraak door Trump c.s. zo succesvol is dat hij zichzelf ook ondermijnt. Dat is verre van denkbeeldig. Hoopgevend is ook dat het conservatieve hooggerechtshof niet helemaal aan zijn leiband loopt.
LikeLike
Hans,
“Met heel veel tegendruk zou een ommekeer nog best mogelijk kunnen zijn.”
Ik ben daarover skeptisch en kijk er bij voorkeur risico-analytisch naar. Een miniscuul vonkje volstaat om een kruidvat te laten ontploffen [ter herinnering: W.O. I is ontketend door een enkel pistoolschot]. USA is intern een kruidvat, met de trias politica wordt er rap en systematisch een loopje genomen en ‘pistolen’ zijn er in ruim voorhanden. Aan de voorkant de revolver te koop om de hoek voor een bescheiden weeksalaris. Aan de achterkant de batterij juristen gefinancierd door de miljardairs van de zittende macht.
LikeLike
Ik liep vanochtend mijn koffiebar binnen en de barrista begroette me met “Il papa è morto”. Met pausen heb ik niets en de barrista weet dat en hij weet ook dat paus Franciscus de auteur is van de encycliek ‘Laudato si’. Die encycliek uit 2015 heeft ertoe bijgedragen dat aandacht voor de habitat (klimaat, etc.) voor veel mensen een acceptabel punt werd. Wat ik sterk aan de insteek van die encycliek vond/vind is het morele sentiment van barmhartigheid. In dat licht licht ik de hoed voor de overledene.
LikeLike
Precies dat inderdaad, Goff: Paus Franciscus zette de morele dimensie van klimaatverandering sterk op de kaart. Respect. Destijds schreef ik er een blog over: Pauselijke Encycliek ziet klimaatverandering als ethisch-moreel issue | Klimaatverandering
Paar jaar geleden schreef hij een vervolg op Laudato Si, Laudato Deum. Daarin wond hij er geen doekjes om:
“Despite all attempts to deny, conceal, gloss over or relativize the issue, the signs of climate change are here and increasingly evident.”
“Laudate Deum”: Apostolic Exhortation to all people of good will on the climate crisis (4 October 2023) | Francis
LikeLike
Bart,
je blogstuk uit 2015 over Franciscus’ Encycliek had ik al herlezen inclusief discussiedraad. Opmerkelijlk: in 2015 jaar verdraaiden ontkenners/pseudo-sceptici nog de wetenschappelijke feiten die tot mitigatie van GHG noopten maar daar wagen ze zich niet meer aan. Nu in 2025 is niet mitigatie maar adaptatie aan mislukte mitigatie het ‘hot item’. De zittende NL-regering zit o.m. met het stikstof-dossier in de maag en komt er niet uit. So much for adaptation. Mee eens?
LikeLike